GSM Nedir? Telefonlarımız İçin Niçin Önemlidir?

Direkt GSM’in açılımı ile başlamış olalım: Global System for Mobile Communications, doğrusu Mobil İletişim İçin Küresel Sistem. Mobil ve kablosuz kontakt için bir tür bağlantı protokolü olan GSM, internasyonal bir terim. GSM firmaları ise bu bağlantı protokollerini kullanarak iki cep telefonu birbirine, dünyadaki tüm mobil kullanıcıları global ağa bağlayabiliyor.

2020’li yıllara doğru geçiş yaptığımız şu dönemde, GSM teknolojilerinin geldiği noktayı hep beraber gördük. Görmesek de yaşadık. Yalnız sesimizi iletebilen ağlar, artık akıllı telefonların ekranlarından, bir zamanlar bilgsayarlarımızda oynayamadığımız oyunlara erişim şansı veriyor. Otobüste giderken, dünyanın diğer ucundaki bir başka kullanıcı ile PUBG maçı yapabiliyoruz.

Hepsi SIM kart olarak malum ufak bir dönem tamamlayıcı ile gerçekleşiyor. SIM kartların boyları da tıpkı telefonların içindeki işlemciler benzer biçimde giderek küçülüyor. Hatta artık her ne kadar Türkiye’de hemen hemen kullanılmasa da e-SIM teknolojisiyle, telefona dahili olarak gelen SIM kartlar yaygınlaşıyor.

GSM SIM kart nedir?

SIM kartlar, aslen bizim GSM protokolünde tanımlı kimliğimizdir. GSM ağındaki bir ile öteki telefonun kontakt kurabilmesi için SIM karttaki kimliklerimiz eşleştirilir. Bu kimlikler de tahmin edeceğiniz suretiyle telefon numaralarımız oluyor.

Bir de GSM SIM kartından değişik teknoloji olarak CDMA doğrusu Code Division Multiple Access teknolojisi var. Bu teknoloji, GSM teknolojisi benzer biçimde kontakt oluşturmak için SIM kartlara gereksinim duymuyor. Zira CDMA protokolü, kayıtlı her insana kendi ağı içinde bir kimlik doğrusu telefon numarası veriyor. Arama yapılırken de gene telefon numaralarını kendi ağında eşleştirerek kontakt kurulmasını sağlıyor.

Evet, CDMA, GSM’e gore daha akıllı ve çağdaş görünebilir fakat GSM’den daha eski teknoloji. Bundan dolayı da dünya genelinde GSM protokolü en oldukça kullanılan protokol.

GSM nedir?

İlk olarak 80’li yıllarda Fransa’da ortaya çıkan GSM teknolojisinin temelinde aslen telgraf teknolojisi var. 1982 senesinde Fransa’da düzenlenen Avrupa Telekomünikasyon Telgrafları Konferansı (CEPT) esnasında duyurulan GSM’in açılımı o zamanlar farklıydı. 1982’deki açılımı Groupe Special Mobile olan GSM, insanoğlu için oldukça büyük bir teknolojik devrim olarak lanse edildi, o şekilde de oldu.

Dünyaya ilk duyurulduğu anda herkeste coşku yaratsa da maalesef GSM protokolü 1991 senesinde hayata geçirilebildi. Teknolojik ve altyapı yetersizliğinden dolayı bir türlü geliştirilemeyen bu protokol, en sonunda TDMA isminde olan dijital altyapı teknolojisi yardımıyla 9 yıldan sonrasında etken edilebildi. 30 kHz genişliğinde ve 6.7 milisaniye uzunluğunda bir bant kullanan TDMA, GSM ağı ile uydular arasındaki iletişimi kurmaya yarıyordu.

Diyelim ki bir arkadaşınızı arayacaksınız. Saniyeler içinde gelen davet sesine kadar yaşananlar şöyleki:

• Telefondan aramak istediğiniz kişinin numarasını girersiniz,
• Davet tuşuna bastığınız anda SIM kart’a komut gider,
• SIM kart, en yakın baz istasyonuna talep gönderilmesini sağlar,
• Baz istasyonundan dünya yörüngesindeki uyduya talep gider,
• Uydular, arama yaptığınız kişiye en yakın baz isyasyonunu bulur,
• Aradığınız kişinin SIM kart kimliği ile sizinki eşletiğinden,
• Davet yanıtlandığı anda ağ üstünden veri transferi adım atar.

Peki 1G, 2G, 3G, 4G, 4,5G ve 5G ne demek?

Tüm bu G’ler çoğu zaman GSM’in G’si olarak zannediliyor fakat bu tamamen yanılgı. Zira rakamların yanında G’ler, İngilizce’de Generation doğrusu “nesil” kelimesinin kısaltması olarak kullanılıyor. Kısaca 1. nesil, 2. nesil, 3. nesil vs. diye devam ediyorlar. Peki bunlar neyin nesli, neyin gelişimini gösteriyorlar? Maalesef gene tahmin ettiğiniz suretiyle GSM teknolojisinin gelişimini değil, TDMA teknolojisinin gelişimini gösteriyorlar.

Yukarıda demiştik ya 1991 senesinde 30 kHz genişliğindeki bir banttan gösterim icra eden TDMA teknolojisi yardımıyla GSM protokolü etken edildi diye, işte o protokole “1G TDMA” denildi. doğrusu TDMA teknolojisinin ilk nesli. Zaman içinde geliştirilen TDMA’nın bant genişliği de arttırıldığı daha oldukça kullanıcıya ulaşıldı, daha yüksek boyutta veri transferi yapılmış oldu. Ikimiz de onları kolayca sınıflandırmak için 2G, 3G, 4G, 5G dedik.

Birazcık kafanız karışmış olabilir, isterseniz basite indirgeyerek kısa bir ifade yapalım. Şimdi; 30 kHz banta haiz TDMA 1G iken, 10 MB banta haiz TDMA 2G olarak tanıtıldı. Kısaca bağlantı hızı arttıkça değişen teknolojinin nesli de arttı. TDMA gelişirken doğal ki hücresel veri dediğimiz değişik özellikler de kazanmıştır. Mobil olarak internete bağlanmamıza olanak tanıyan hücresel veri özelliği, TDMA’nın 3G’ye doğrusu 3. nesile geçtiğinde cebimize girdi.

TDMA 3G teknolojisi yardımıyla telefonlarımıza gelen web, o zamanlar doğal ki oldukça yavaştı. Zira 2 GB boyutundaki bir videoyu 780 saniyede indirebiliyor iken, günümüzdeki TDMA 4.5G teknolojisi yardımıyla bir tek 54 saniyede indirebiliyoruz. Peki ya 5G? işte orada birazcık detaya inmemiz gerekiyor.

5G ne vakit gelecek?

İlk altyapı testlerine 2018 senesinde başlanan TDMA 5G, o günden beri geliştirilmeye devam ediliyor. Bilhassa altyapı olarak milyarlarca dolar yatırım meydana getirilen 5G’nin net geleceği tarih bilinmese de Avrupa Birliği’nin raporuna gore 2020 senesinde Avrupa’daki büyük şehirler 5G hizmeti almaya başlamış olacak. Gene aynı rapora gore 2022 yılına kadar tüm Avrupa bu teknolojiden faydalanmaya başlamış olacak. 2020 ve 2030’lu seneler içinde, 5G teknolojisi neredeyse her insanın cebine ulaşmış olacak.

5G Türkiye’ye ne vakit gelecek?

Her iyi mi ki Avrupa’ya ne vakit geleceği net olmasa da ülkemize de ne vakit geleceği net değil. Fakat BTK’nın liderliğini çekmiş olduğu ve bünyesinde Hacettepe Üniversitesi, ODTÜ, Bilkent Üniversitesi, Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone benzer biçimde kurumları barındıran 5G Vadisi, artık altyapı çalışmalarında sona geldiler. Zira çalışmaların hızına gore tahminde bulunan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Dr. Ömer Fatih Sayan’a gore 5G teknolojisi 2023 senesinde ülkemize hizmete sokulacak.

Nitekim 2023 senesinde vatandaşların 5G teknolojisinden faydalanmaları için uyumlu telefonlara gereksinimleri var. Kısaca o vakte kadar 5G’li bir telefon almazsak, değişen teknolojinin kullanıma açılması bizim için bir anlam ifade etmeyecek. Orta düzey ve düşük sistem özelliklerine haiz telefonlarda 5G destekli modemler bulunmaya başladığında, söz mevzusu teknoloji oldukça insana ulaşabilir olacak.