Otonom Sürüş Seviyeleri: 0’dan 5’e Kadar Kolay Ifade (Gelecekte İhtiyacınız Olacak)
Yakın gelecekte birçok coğrafi bölgede görmeye hazırlandığınız tam otonom sürüşe haiz otomobillerdeki otonom sürüş seviyelerini sizler için anlattık.
Son yıllarda teknoloji dünyasında ve otomobil fuarlarında sıkça duyduğumuz otonom sürüş teknolojisi, aslen hayatımızı kökten değiştirmeye hazırlanıyor fakat bu terimler bilmeyenler için nispeten kafa karıştırıcı.
Otomobillerin kendi kendine gitmesinden bahsettiğimizde aslen tek bir teknolojiden değil, Düzey 0’dan başlayıp Düzey 5’e kadar uzanan, her adımda otomobilin yeteneklerinin ve bizim sorumluluğumuzun değişmiş olduğu bir teknolojik yolculuktan söz ediyoruz.
Düzey 0: Tamamen manuel sürüş (teknoloji yok)
Düzey 0, aslen hepimizin senelerdir bilmiş olduğu ve alışmış olduğu, geleneksel sürüş deneyimini ifade eder. Bu seviyede otomobiliniz ne kadar lüks olursa olsun, “otonom” doğrusu kendi kendine karar verme kabiliyeti sıfırdır.
Direksiyonu çevirmek, gaza basmak, frene dokunmak ve aynaları denetim edip trafiği okumak tamamen sürücünün işidir. Otomobilinzde kör nokta uyarısı yada acil durum frenleme sistemi şeklinde bazı uyarıcılar olsa bile, bu sistemler bir tek size sesli ya da görsel uyarı verir. Otomobil asla sizin yerinize direksiyonu kırmaz yada kontrolü ele almaz, doğrusu patron tamamen sizsiniz.
Düzey 1: Sürücü asistanı (ayaklar özgür)
Düzey 1’e geçtiğimizde otomobil küçücük işlere el atarak sürücüye yardım etmeye adım atar. Çoğu zaman “hız sabitleyici” yada “şerit takip asistanı” şeklinde tek bir özellik devreye girer. Burada kilit nokta, otomobilin ya bir tek hızı (gaz/fren) ya da bir tek direksiyonu denetim edebilmesidir. Doğrusu ikisini aynı anda yapması imkansız.
Mesela otoyolda giderken öndeki otomobille mesafesini koruyabilir fakat direksiyon hâkimiyeti hâlâ sizdedir. Otomobil size destek olur fakat sürüşün tüm sorumluluğu ve dikkati hâlâ sürücü koltuğunda oturan kişiye aittir.
Düzey 2: Kısmi otomasyon (eller özgür fakat gözler yolda)
Düzey 2, günümüzde çağıl ve teknolojik otomobillerde en sık gördüğümüz, Tesla Autopilot şeklinde sistemlerin de dâhil olduğu seviyedir. Bu aşamada otomobil, hem direksiyonu çevirebilir hem de gaz ve freni aynı anda denetim edebilir. Otomobil şeridi ortalayarak gidebilir ve trafikte dur-kalk yapabilir sadece bu kabiliyetler sizi yanıltmamalıdır.
Sürücü koltuğunda oturup yolu devamlı seyretmek zorundasınızdır bu sebeple çevresel faktörleri tam olarak yorumlayamaz ve her an hata yapabilir. Ellerinizi kısa süreliğine direksiyondan çekseniz bile aklınızı ve gözlerinizi yoldan çekemezsiniz. Sistem devreden çıkmış olduğu an müdahale etmeye hazır olmalısınız.
Düzey 3: Koşullu otomasyon (gözler özgür)
Düzey 3 ile işler ciddileşir ve teknoloji “sürücü” terimini değiştirmeye adım atar. Bu seviyede, belirli koşullar altında (mesela trafiğin yavaş akmış olduğu otoyollarda) otomobil çevreyi tamamen algılayıp sürüşü devralabilir. Teknik olarak otomobil kontrolü elindeyken gözlerinizi yoldan ayırıp telefona bakmanıza yada video izlemenize izin verilebilir bu sebeple otomobil karar verebilme kabiliyetine haizdir.
Gene de sistem hava durumu bozulduğunda yada şeritler silindiğinde tabiri caizse “Ben artık yapamıyorum” diyerek kontrolü size geri verir. Bu yüzden sürücü koltuğunda uyuyamazsınız, acil durumlarda direksiyonu devralmak için devamlı hazır beklemeniz gerekir.
Düzey 4: Yüksek otomasyon (zihin özgür)
Düzey 4, artık bilim kurgu filmlerindeki “sürücüsüz otomobil” tanımına fazlaca yaklaştığımız noktadır. Otomobil, haritalanmış belirli bölgelerde, kent merkezlerinde yada kampüslerde insan müdahalesine asla gerek kalmadan gidebilir. Bu otomobillerde direksiyon yada pedal bulunmayabilir ve bir problem çıkarsa kendini güvenli bir yere çekip durabilir.
Siz artık sürücü değil, tamamen bir yolcu konumundasınızdır. Isterseniz arka koltukta kitap okuyabilir, çalışabilir yada uyuyabilirsiniz. Tek kısıtlaması, bu değişen teknolojinin şimdilik bir tek belirli coğrafi alanlarda ve hava koşullarında çalışmasıdır, doğrusu her yere devamlı gidemez.
Düzey 5: Tam otonom sürüş (tam özgürlük)
Düzey 5, otonom sürüş teknolojisinin zirvesi ve ulaşılmak istenen son noktadır. Bu seviyede otomobilin direksiyona, pedala, aynaya yada bir insan sürücüye ihtiyacı kesinlikle yoktur. İnsan bir şoförün gidebildiği her yere, her türlü hava ve yol koşulunda gidebilir.
Siz bir tek gitmek istediğiniz yeri söylersiniz ve gerisini tamamen ona bırakırsınız. İster bozuk bir toprak yolda, ister yoğun bir kar fırtınasında olsun, otomobil tam bağımsız hareket eder. Bu aşamada otomobil içi tasarım da tamamen farklıdır ve bir nevi gezi ederken sosyalleştiğimiz yada dinlendiğimiz yürüyen oturma odalarından farksızlardır.
