Otomobillerin Fren Diskleri Niçin Delikli Olur? (Dirimsel Bir Sebebi Var)
Otomobil jantlarının çoğunda fren disklerinde minik delikler bulunduğunu görmüşsünüzdür. İşte bu tasarım tercihinin arkasında yaşamsal bir sebep yatıyor.
Otomobillerin jantlarının arasından bakmış olduğunuzda, bilhassa spor modellerde ve yüksek performanslı araçlarda fren disklerinin üstünde minik delikler bulunduğunu fark etmişsinizdir. Bir çok sürücü bu deliklerin otomobile bir tek havalı ve sportif bir görünüm katmak için tasarlandığını düşünse de aslına bakarsak durum {hiç de} öyleki değil.
Mühendislerin bu tasarımı tercih etmesinin altında sürüş güvenliğini ve fren performansını direkt etkileyen, yaşamsal öneme haiz teknik sebepler yatıyor. Doğrusu bu delikler otomobilin en sıkıntılı anlarda bile güvenle durabilmesini elde eden gizli saklı kahramanlar desek yalan olmaz.
Fren diskleri ısıyı atmaya yarıyor
Delikli fren disklerinin en temel ve en mühim görevi, frenleme esnasında ortaya çıkan o çok büyük ısıyla başa çıkmaktır. Siz frene her bastığınızda, balatalar diski büyük bir güçle sıkıştırır ve bu sürtünme sonucunda diskler yüzlerce dereceye varan sıcaklıklara ulaşır. Eğer bu ısı hızlıca dağıtılmazsa, “fren şişmesi” dediğimiz vaka yaşanır ve frenleriniz tutmamaya adım atar.
İşte disk üstündeki o minik delikler, hava sirkülasyonunu artırarak diskin yüzey alanını genişletir ve ısının oldukça daha süratli bir halde havaya karışıp diskin ısısının düşmesini sağlar. Doğrusu kısacası, delikler frenlerin nefes almasına destek sunar.
Gazın ve tozun da sıkışıp kalmasını engelliyor
Isı yönetiminin yanı sıra, bu deliklerin fren hissini korumada da eleştiri bir görevi vardır. Fren balataları aşırı ısındığında yada aşındığında, yapıları gereği bir miktar gaz ve toz açığa çıkarırlar. Bu gaz, balata ile disk içinde sıkışıp kalırsa âdeta görünmez bir hava yastığı tesiri yaratarak balatanın diske tam temas etmesini engeller. Bu da fren pedalının hissizleşmesine niçin olur.
Delikli yapı, tıpkı bir rende şeklinde emek vererek bu istenmeyen gazların ve balata tozlarının anında dışarı atılmasını sağlar. Böylece balatanız devamlı temiz bir yüzeye temas eder ve frenleme gücünüzden taviz vermemiş olmuş olursunuz.
Yağmurlu havalar için de oldukça mühim
Bu hususi tasarımın yararları bir tek kuru havalarda değil, yağmurlu ve ıslak yol koşullarında da kendini belli eder. Düz bir fren diski ıslandığında, balata ile disk içinde ince bir su filmi oluşabilir ve bu durum ilk frenleme anında kaymaya, dolayısıyla fren mesafesinin uzamasına niçin olur sadece delikli diskler, üstündeki suyu ve nemi delikler yardımıyla hızlıca tahliye eder.
Tekerlek döndükçe su bu deliklerden dışarı savrulur ve balatanın tutunacağı yüzeyin kuru kalması sağlanır. Bu özellik, yağmurlu havalarda frenlerin “kapma” tepkisini iyileştirerek oldukça daha güvenli bir sürüş deneyimi sunar.
İşin bir de maliyet tarafı var
Tüm bu avantajlarına karşın niçin her otomobilde delikli disk olmadığını merak edebilirsiniz. Bunun sebebi çoğu zaman maliyet ve dayanıklılık dengesidir. Delikli diskler, yapısal bütünlükleri deliklerle bozulmuş olduğu için aşırı stres altında düz disklere gore çatlamaya daha müsaitlerdir ve üretim maliyetleri daha yüksektir.
Bu yüzden devamlı yüksek hızlara çıkmayan ve agresif frenleme yapmayan standart kent içi otomobillerde üreticiler çoğu zaman düz ve sağlam diskleri tercih ederler sadece performans, hız ve güzel duyu söz mevzusu olduğunda delikli diskler hem işlevselliği hem de o agresif duruşuyla olmazsa olmaz bir parça olmaya devam etmekteler.
