GSM Operatörü Mağduru Olan Bir Vatandaşın Hakları Neler?
Türkiye’de hizmet veren 3 operatör, 26 Eylül günü gerçekleşen 5.8 şiddetindeki depremin arkasından ile saatler süresince hizmet dışı kaldı. Zelzele gerçeği ile yüzleşip hayatlarını ona bakılırsa planlayan vatandaşlar, GSM mağduriyeti karşılığında hangi haklara haiz? Dava açabilecekler mi ya da sözleşmelerini iptal edebilirler mi? Sizin için Avukat Çağatay Üsküdar ile konuştuk.
Vodafone, Turk Telekom ve Turkcell, 26 Eylül’de gerçekleşen depremden sonrasında teknik altyapının yetersizliği sebebiyle saatler süresince doğru muntazam hizmet veremedi. Sebebi ise teknik altyapı yetersizliğiydi. Türkiye’de 118 milyon kişilik kapasiteye haiz GMS altyapısı, uyarı benzer biçimde gelen depremle yıkıldı.
Acil durum planlamalarına bakılırsa 3 GSM operatörü, zelzele ve benzeri afetlere karşı parasız bir afet hattı kuracak. Çalışmaların 3 ay içinde biteceği söyleniyor. Acil durum hattı olsun ya da olmasın ücretli olarak satın alınan GSM hizmeti, imzalanan sözleşmeler, tüketiciye bazı naturel haklar veriyor. Bir çok tüketicinin de ne yazık bu haklardan haberi yok. Zelzele benzer biçimde naturel afetler sonucunda da kazanılan bazı haklar mevcut.
Gelin, her ay ücret ödediğimiz ve karşılığında aldığımız hizmette problemler yaşadığımız GSM operatörlerine karşı, birer tüketici olarak hangi haklara haiz olduğumuzu öğrenelim. Depremin arkasından bu mevzuyu İzmir’de vazife icra eden Bilişim Hukuku uzmanı Avukat Çağatay Üsküdar’a sorduk.
Maddi tazminat hakkı:
Zelzele, yangın, heyelan ve benzeri sebeplerle hatlarının çalışmamasından dolayı maddi yitik yaşayan tüketiciler, eğer bu kaybı belgeleyebilirlerse maddi tazminat davası açabilecekler. Kısaca 26 Eylül benzer biçimde, umarız gerçekleşmez sadece bir başka zelzele olur, hattınız kopar ve o sırada maddi zarara uğrarsanız yapmanız ihtiyaç duyulan iki temel şey var.
Ilk olarak uğradığınız maddi zararın GSM problemi yüzünden kaynaklandığı bir halde belgelemeniz gerekiyor. Avukat Çağatay Üsküdar, yasal olarak bu zarar **8.884 TL’**nin altındaysa Tüketici Yargıcı Heyeti’ne, üzerindeyse Tüketici Mahkemelerine gidebileceğinizi söylüyor.
Elbet bir afet esnasında maddiyat asla mühim değil, mühim olan can. Sadece bu biçim ağlatısal durumların tüketici lehine fazlaca fazla olasılık doğurduğunu bilmek gerekiyor. Tüketici ne kadar bilgili olursa, firmalar o denli hukuka uymak zorunda kalıyor. Bunu bir sonraki madde ile birazcık daha iyi anlatacağız.
Içsel tazminat hakkı:
Geçtiğimiz hafta, depremin derhal arkasından izahat icra eden Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin, içsel tazminat hakkı için tüketicilere informasyon vermişti. Mahmut Şahin’in açıklaması şu şekildeydi:
“Cep telefonlarından dolayı sorun yaşayan insanların ruhsal anlamda zarar görmeleri içsel tazminatı doğurur. Tüm tüketicilere içsel tazminat açma doğrultusunda hakları bulunduğunu buradan hatırlatmak isterim fakat aslolan olan devletin yetkili kurumlarının yaptırım uygulamasıdır.”
Tüm taahhütnamelerde bulunan ortak madde:
“…tüketicinin bedelini ödediği hizmetlere ilişkin ücret bedelinin iadesi haricinde hiçbir talepte bulunamayacağı…”
Peki bu ne demek? Çağatay Üsküdar, mücbir sebepler olsa bile tüketicilerin sözleşmelerini iptal hakkına haiz olmadıklarını bu madde ile açıklıyor. Kısaca zelzele, yangın, harp, sel bile olsa, imzaladığınız sözleşmelerdeki bu madde, size sözleşmeyi feshetme imkanı tanımıyor. Yalnız ödediğiniz ücretin iadesini talep edebiliyorsunuz.
Sadece bu şekilde bir düzenleme olması, tüketicinin elini kolunu bağlamıyor. Yalnız ısrar eden ve mücadeli olmak gerekiyor. Çağatay Üsküdar, “26 Eylül’de gerçekleşen depremde İstanbul dışındaki hatların bile kullanılamaması, firmalar tarafınca sunulan hizmetin ayıplı ve kusurlu bulunduğunu göstermektedir.” diyor. Üsküdar’a bakılırsa bu yüzden mağduriyetler mucbir sebepler kapsamında değerlendirilebilir.
6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 11. maddesi, tüketiciye bu şekilde mağduriyetler karşısında “ayıp oranında indirim talep etme” ve “sözleşmeden cayma” mevzularında müracaat hakkı veriyor. Sadece, sözleşmeniz eğer 1 yıldan daha kısa süredir etken ise operatör sizden meydana getirilen indirimlerin bedeli talep edebiliyor.
Bu şekilde bir durumda operatörler, tüketicilerin yaptıkları başvurulara karşılık olarak, cayma zamanına kadar meydana getirilen indirimleri ya da kalan ayların faturasını -hangisi daha düşük bedelliyse- talep etme hakkına haiz. Bu hakkı imzaladıkları sözleşmeler ile operatörlere bizzat tüketicilerin kendileri veriyorlar.
Tüketiciler 26 Eylül’deki zelzele nedeni öne sürülerek indirim talep edebilirler:
Tıpkı 26 Eylül’de olduğu benzer biçimde bir başka coğrafyada bir başka afet ya da benzeri bir durumda hizmet alamayan her tüketici, operatöründen ayıplı hizmet karşılığında indirim talep edebiliyor. Bu talep için operatörlerin satın alan hizmetleriyle görüşüp, başvuruda bulunmaları gerekiyor.
Başvurular operatörlerin davet merkezlerinden yapılabiliyor. Eğer operatör tarafı başvuruyu reddeder ve ayıplı hizmet karşılığında indirim uygulamazsa, tüketiciye bir hak daha doğuyor. Ayıplı hizmet karşılığında reddedilen indirim başvurusuyla Tüketici Yargıcı Heyeti’ne başvurulup, operatöre yaptırım uygulatmak mümkün.
Depreme ya da yangına gerek yok: 1 yıldan fazla taahhüt verip, ilk 1 yılı dolduran hepimiz parasız cayma hakkına haiz:
Operatörlerin dillendirmekten kaçındıkları bir yasal tüketici hakkı daha var. Çağatay Üsküdar, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 52. madde, 4. fıkrasını hatırlatıyor. Tüketiciler bu yasal haklarına bakılırsa “herhangi bir gerekçe göstermeksizin, cezai koşul ödemeksizin” sözleşmelerini istedikleri vakit feshedebilirler.
Firmalar genel anlamda bu hakkı görmezden gelip, tüketicinin bilinçsizliğinden faydanlanma eğilimindeler. Kısaca 1 yılı doldurup caymak isteyenlere cayma bedeli çıkarabiliyor, ücret talep edebiliyorlar. Avukat Çağatay Üsküdar ise bu şekilde durumlarda tüketicilerin en yakın yargıcı heyetine başvurabileceklerini söylüyor.
Netice: Mağduriyetini kanıtlayan hepimiz aslına bakarsak kapsamlı yasal haklara haiz. Yalnız o hakları kullanmayı bilmek gerekiyor:
Operatörler ve afet benzer biçimde durumlarda yaşanmış olan mağduriyetler bu yazının ana mevzusuydu. Sadece çoğumuz tüketiciyiz. Bir şey üretsek bile başka bir yerden tüketmeye devam ediyoruz. Yasalar, tüketici konumunda olan ve “haklarını bilen her insanın” yanında duracak şekilde düzenlenmiş durumda.
Eğer yaşadığınız bir mağduriyet var ise, sonucu ne olursa olsun gidip hakkınızı aramanız gerekiyor. Umarız afet durumunda benzer şeyler yaşanmaz, umarız firmalar tüketicilerin hakkaten haklarını aradıklarında nelerle karşılaşacaklarını bilirler.
