İran, Pokémon Go’yu Niçin Yasakladı? (Dünyada Bunu Icra eden İlk Ülke)

Pokémon Go tüm dünyayı kasıp kavururken ve milyonlarca insanı sokaklara dökerken, İran’dan gelen yasak haberi teknoloji dünyasında büyük bir şaşkınlık yaratmıştı. Her insanın elinde telefonla parklarda ve caddelerde sanal canavarların peşinden koştuğu o günlerde, İran hükûmeti bu küresel çılgınlığa “dur” diyen ilk devletlerden biri olarak tarihe geçti. Peki fakat niçin?

Görünürde bir tek eğlence amaçlı olan ve insanları harekete teşvik eden bu masum mobil oyun, İranlı yetkilileri niçin bu kadar tedirgin etti? Gelin, bu garip yasağın perde arkasındaki gerçek sebeplere ve yaşanmış olan sürece yakından bakalım.

Yasağın temel sebebi güvenlik endişeleriydi

İran’ın Pokémon Go’yu yasaklamasının altındaki en temel ve en kuvvetli niçin, yetkililerin “güvenlik endişeleri” olarak tanımladığı durumlardı. Ülkedeki web faaliyetlerini ve dijital içerikleri denetleyen Sanal Alan Yüksek Konseyi, oyunun piyasaya çıkışından kısa bir süre sonrasında resmî bir karar alarak oyunu ülke genelinde engelledi. Yetkililer, oyunun emek harcama prensibinin ulusal güvenlik için risk oluşturduğunu düşündü.

Oyunun, kullanıcıları gerçek zamanlı konum verileriyle yönlendirmesi ve bu süreçte telefon kamerasının etken olarak kullanılması, devletin denetim mekanizmaları açısından büyük bir tehdit olarak algılandı. Bilhassa duyarlı bölgelerde, askerî alanlarda ve devlet binalarının çevresinde ellerinde kameralı telefonlarla dolaşan kalabalıklar, İran yönetimi için kabul edilemez bir güvenlik açığı anlamına geliyordu.

Konum verileri ve casusluk korkusu

Oyunun doğası gereği devamlı GPS kullanımı ve veri toplaması, İran yönetiminin casusluk çalışmalarından şüphelenmesine yol açtı. İranlı yetkililer, oyunun toplamış olduğu verilerin yabancı haber alma servisleri yada fena niyetli gruplar tarafınca kullanılabileceğinden çekindi. Bir kullanıcının ender bir Pokémon yakalamak için normalde gidilmemesi ihtiyaç duyulan bir konuma gitmesi yada o bölgenin fotoğrafını çekmesi ihtimali, yetkilileri harekete geçirdi.

Yasak sonucu öncesinde İranlı yetkililerin oyunun geliştiricisi Niantic şirketiyle iletişime geçip veri kullanımı mevzusunda iş birliği yapmayı denedikleri sadece istedikleri güvenceyi alamayınca yasağı kesinleştirdikleri de konuşulan detaylar arasındaydı. Kısaca sorun bir tek oyun oynamak değil, oyunun arkasındaki veri akışının denetim edilememesiydi.

Dünyada bir ilk oldu, peki ya neticeleri?

İran, Pokémon Go’yu güvenlik nedeni öne sürülerek ülke çapında resmen yasaklayan ilk ülke olmasıyla da dikkat çekti. O dönemde İsrail, ABD ve Endonezya şeklinde birçok ülke, bir tek askerî üslerde ve belirli duyarlı noktalarda personellerin oyunu oynamasını kısıtlamıştı sadece İran, bu bölgesel kısıtlamaların kafi olamayacağını düşünerek topyekûn bir yasaklama yoluna gitti.

İran’daki oyuncular için bu durum büyük bir hayal kırıklığı yaratsa da devletin web üstündeki sıkı denetim politikaları göz önüne alındığında bu karar aslen bölgeyi tanıyanlar için o kadar da sürpriz olmadı. Netice olarak İranlı oyunseverler için sokaklarda Pokémon avlama macerası, ulusal güvenlik duvarına çarparak başlamadan bitmiş oldu.