Çin’de Oyun Konsolları Niçin Senelerce Yasaklı Kaldı? (Üstelik Halk da Sonucu Destekliyordu)

Çin denilince aklımıza devasa bir teknoloji pazarı ve espor kültürü geliyor fakat iş oyun konsollarına ulaşınca durum uzun süre fazlaca farklıydı. İnanması güç olsa da 2000 yılından 2015 yılına kadar Çin hükûmeti, PlayStation, Nintendo yada Xbox benzer biçimde cihazların ülkede üretilmesini ve satılmasını resmen yasaklamıştı.

Peki dünyanın geri kalanı konsol başlangıcında sabahlanırken Çin niçin kapılarını bu eğlenceye kapattı? Bu probleminin cevabı hem devrin toplumsal kaygılarında hem de evlatları koruma içgüdüsünde yatıyor. Gelin bu garip devrin ve yasağın perde arkasına hep beraber bakalım.

Hükûmetin gençleri koruma isteği

Yasağın temelinde yatan en büyük ve en kuvvetli sebep, o dönemde hükûmetin ve ailelerin gençlerin zihinsel ve fizyolojik sağlığı mevzusunda duyduğu ciddi endişelerdi. 2000 yılının Haziran ayında Kültür Bakanlığı öncülüğünde yedi değişik devlet kurumunun almış olduğu ortak kararla, video oyunlarının evlatların gelişimini negatif etkilediği fikri resmiyet kazanmıştır. O dönemde devlet medyası ve yetkililer, video oyunları için “elektronik eroin” benzetmesini sıkça kullanıyordu ki bu da yönetimin mevzuya ne kadar sert ve mesafeli yaklaştığını net bir halde gösteriyor.

Anne babalar, evlatlarının ders çalışmak yerine saatlerce ekran başlangıcında zaman geçirmesinden, göz sağlıklarının bozulmasından ve asosyalleşmelerinden korkuyordu. Hükûmet de bu toplumsal baskıyı arkasına alarak, çözümü konsol satışlarını tamamen durdurmakta buldu.

Yasak, değişik bir oyun kültürü doğurdu

İşin kim bilir en ironik tarafı, bu yasağın Çin’de oyun oynamayı bitirmemesi, yalnız biçim değiştirmesine niçin olmasıydı. Konsollar yasaklanınca oyun tutkunu gençler mecburen başka alternatiflere yönelmek mecburiyetinde bırakıldı. Evde konsol sahibi olamayan milyonlarca genç, soluğu web kafelerde aldı ve bu durum ülkede devasa bir PC oyunculuğu kültürünün patlamasına yol açtı.

Konsol pazarının yokluğunda, League of Legends yada World of Warcraft benzer biçimde bilgisayar tabanlı oyunlar Çin’de inanılmaz bir popülarite kazanmıştır. Doğrusu yasak, konsol devlerinin ülkeye girişini engellerken, bilincinde olmadan Çin’i dünyanın en büyük PC ve daha sonrasında mobil oyun pazarlarından biri hâline getirdi. Normal olarak kaçak yollarla konsol bulanlar oluyordu sadece bu cihazlar genele yayılamadığı için Çinli oyuncular klavye ve fare ikilisine sadık kaldı.

Yasak kalktıktan sonrasında neler oldu?

Seneler geçtikçe bu katı yasağın sürdürülebilir olmadığı, kaçakçılığın önüne geçilemediği ve Çin’in küresel eğlence pazarının arkasında kalmış olduğu anlaşıldı. Ek olarak oyun endüstrisinin ekonomik potansiyeli artık görmezden gelinemeyecek kadar büyümüştü. İlk yumuşama sinyalleri 2014 senesinde geldi ve Şanghay Özgür Tecim Bölgesi’nde üretim meydana getiren yabancı şirketlere, sıkı denetimler şartıyla konsol satma izni verildi.

Bu tecrübe etme sürecinin peşinden 2015 senesinde yasak tamamen kaldırılarak Sony, Microsoft ve Nintendo benzer biçimde devlerin 15 senelik aranın peşinden resmî olarak Çin pazarına giriş yapması sağlandı. Bugün Çinli oyuncular çağdaş konsollara erişebiliyor olsa da hükûmetin oyun içerikleri üstündeki sıkı denetimi ve sıkıdüzen mekanizması, yasağın kalkmasına karşın hâlâ oyun firmalarını zorlamaya devam ediyor.