Telefonlarımız Gün Geçtikçe Niçin Yavaşlar?

Bilgisayarlar da insanoğlu gibidir. Yaşlandıkça yavaşlar ve kusurlarını görmek her geçen gün kolay olur. Sadece onları birer elektronik makine olarak algıladığımız için temel yanılgıların kurbanı oluyoruz. Devamlı gelişen donanım dünyası ve buna uygun olmak zorunda olan yazılımlar, bilgisayarların emek harcaması ve hızla gelişen teknolojinin devamlı gelişmesi için koşul.

Akıllı telefonlar, cebimize sığan taşınması kolay bilgisayarlardı. Hatta artık ortalama son iki senedir piyasaya sürülen telefonlar, bir çok bilgisayara kafa tutan performanslar sergiliyorlar. Galaxy serisi, iPhone serisi, Xperia serisi, LG’nin G serisi ve daha nice akıllı telefon, metin ya da ses transferinden fazlaca fazlaca daha fazlasını gerçekleştiriyor. Bu durum aslına bakarsak teknoloji sektörünün genelini etkiliyor ve artık internete bağlanabilen her cihazın bir işlemcisi ve o işlemcinin bilgiyi işlemesini elde eden yazılımları var. Yazılımlar da dünya çağındaki milyonlarca geliştirici tarafınca hayata geçiriliyorlar.

Bu mevzuyu daha iyi idrak etmek için Bit Rise denilen terimi iyi bilmek gerekiyor.

Bu terim eskisinden daha yavaş olan elektronik cihazlar için kullanılır. Yavaşlama sendromunu etkileyen 3 temel niçin bulunuyor: Yazılım erozyonu, yazılım entropisi ve yazılım şişmesi. Şimdi bu etkenlere hep beraber yakından bakalım.

Not: Bu yazıda donanımların arızalanmasından meydana gelen istisnai yavaşlama problemleri değil, yazılım ve donanım uyumundan meydana gelen temel sorunlara değindik. Bundan dolayı mevcud akıllı telefon nüfusunun bir çok bu etmenler dolayısı ile ömrünü tamamlamaya yaklaşıyor.

1. Yazılım Erozyonu:

Yazılım erozyonu, fazlaca ya da azca kullandığımız herhangi bir yazılım fark etmeksizin, oluşabilecek performans bozulmalarını ifade ediyor. Bu durum çekirdek yazılımı kullandığımız ve kendilerine özgü sistemleri olan uygulamalar vasıtasıyla gerçekleşiyor. Mesela Android 4.4 KitKat üstünde en güncel Feysbuk uygulamasını ya da bazı oyunları oluşturmak, cihazın yavaşlamasına niçin oluyor. Bundan dolayı son ve en güncel uygulamalar, yeni işletim sistemlerine nazaran uyarlanıyorlar. Doğrusu çekirdek yazılım eski ve fazladan yazılımlar yeniyse bir ekip uyumsuzluklar meydana geliyor ve performans düşüyor.

• Zaman içinde biriken hafıza dosyaları ve öteki yazılım artıkları da çekirdek yazılımı yoran ve onu erozyona sürükleyip verimli topraklarını savuran öteki etmenlerdir.
• Tüm yazılımlar hata içerebilirler ve her yazılımın bakımı kendine özgüdür.
• Kullanılmayan kodlar, hemen hemen gün yüzüne çıkmamış hatalar içerebilirler.
• Değişimler yazılımları kullanıcı dostu bir hale getirse de kullanıcılar, yenilikleri takip etmediği sürece değişimlere ayak uyduramazlar.
• Güncelleme ve bakım eksiklikleri yazılımın gittikçe daha çok hata vermesine ve uyumsuz olmasına neden olur.

Sadece yazılım erozyonunun önüne geçmek için tüm yöntemlerden daha iyi bir taktik var: Yapınak ayarlarına geri dönmek. Bu da tüm kullanıcı verilerini ortadan kaldırdığı ve hatalara yol açan uygulamaları temizlediği için geçici bir çözümdür. Aygıt kullanıldıkça problemler balon benzer biçimde şişmeye devam eder.

2. Yazılım Entropisi:

Yapısı değiştirilmeyen ve desteği kesilmiş tüm yazılımlarda hatalar ve kullanılmayan kodlar var. Yukarıda bahsetmiştik. Bir nevi Bug (Böcek) olan bu olası hata kaynakları, zaman içinde cihazın mesele yaşamasına niçin olabilir. Buna da yazılım entropisi denilir.

Değiştirdiğiniz her bir yazılım, yapısı gereği kullanılmayan bir yazılımın içindeki kodları canlandırabilir. Sistem gittikçe karmaşıklaşır ve cihazın hafızasındaki zombi kodlar uyanmaya adım atar.

Telefonlarımızdaki yazılımların bir çok kapalı sisteme sahiplerdir. Klavye uygulamanızı ve toplumsal medya uygulamalarınızı Play Store ya da App Store üstünden güncelleyebilirsiniz, sadece işletim sistemini ya yapınak ayarlarına dönerek ya da üreticinizin gönderilmiş olduğu güncellemeleri yükleyerek değiştirebilirsiniz.

Cihazların içinde yüklü gelen yapınış uygulamalar, sonradan yüklediğiniz uygulamalardan değişik yapıya haizdir. Değiştirebildiğiniz, şu demek oluyor ki güncelleyebildiğiniz yazılımlar, değiştiremediğiniz yazılımlarla uyum içinde olmak zorundadır. Bundan dolayı Google, belirli Android cihazları için aylık güvenlik ve çekirdek yazılım güncelleştirmesi sunar. Şimdi taşlar daha fazlaca oturdu diye düşünüyorum. Sorularınızı not alın ve yorum olarak bırakın lütfen, devam edelim.

Yazılım entropisi ile savaşmanın iki yolu vardır: Zamanında meydana getirilen güncellemeleri zamanında almak. Eğer aygıt güncelleme almayacak durumdaysa yapınak ayarlarına dönmek ve cihazınızı tekrardan yapılandırmak.

3. Yazılım Şişmesi:

Bazı uygulamalar, aygıt hafızalarına kendi çekirdek yazılımlarından fazlaca fazlaca daha yüksek boyutlarda olan artıklar, çerezler bırakırlar. Bunlar normalde uygulamanın daha süratli emek harcaması ve sizi tanıması içindir, sadece aleti yavaşlatırlar. Mesela Feysbuk uygulaması açıkken aniden internetiniz kesilse bile, internete bağlanana kadar gönderileri aygıt hafızasından okursunuz. Peki bu dosyaların başına sonrasında ne gelir? Elbet hafızada bırakılırlar.

Biriken ve zaman içinde şişmeye başlamış olan bu uygulamaların sayısı ne kadar fazlaysa cihazınız o denli yavaşlar. WhatsApp mesajlarınızın ve tüm dosya alışverişlerinizin hafızada biriktiğini ihmal etmeyin.

Gittikçe şişen uygulamalar arka planda çalıştıklarında daha çok işlem gücü talep ederler. RAM ve işlemcileriniz bu ihtiyacı karşılamak üstüne programlandıkları için iyi ya da fena ayrımları yoktur.

Bu dosyaları temizlemek için CCleaner benzer biçimde bazı üçüncü parti uygulamalar bulunur. Bu uygulamaları da kullanabilirsiniz. En temiz yöntem ise tertipli olarak cihazınızın Ayarlar sekmesine giderek uygulamalarınızın bellek yönetimlerinden tek tek bu dosyaları silmektir.

Öteki taraftan üreticiniz tarafınca sağlanan ve kullanılmayan özellikler de performans düşmanıdır. Kullanıcı olarak bu tarz şeyleri değiştirebilmek için bir şey yapamayız. Örneğin LG benzer biçimde üreticilerin cihazın içinde sundukları harici takvim uygulamaları silinmez. Oysa bu uygulamalar, Android için Google tarafınca aslına bakarsanız üretilir.

Mesela Moto G5’in Galaxy S8’den daha süratli bulunduğunu korumak için çaba sarfeden kişiler görürseniz, muhtemelen S8’in yazılım şişmesi problemi yaşadığını fark etmediklerini anlarsınız.

Peki ne yapmak gerekiyor?

Bazı telefonlar bununla birlikte çıktıkları öteki cihazlardan daha yavaşlardır ve her telefon her geçen gün yavaşlar. Kullanıcı olarak, cihazların ömrünü uzatmak aslına bakarsak fazlaca basittir.

• Gereksiz uygulamalar yüklemeyin ve kullanmadıklarınızı silin
• Yüklediğiniz uygulamaların hafızanıza olan etkilerini göz ardı etmeyin
• Cihazınızın teknik özelliklerinin yetersiz olduğu oyun benzer biçimde gelişmiş uygulamaları kullanmayın
• Hafızanızı tertipli ve temiz tutun
• Arka planda olabildiğince azca uygulama barındırın
• Güncellemelerinizi vaktinde alın
• Eğer güncelleme almayan bir aygıt kullanıyorsanız, yukarıdaki maddelere daha fazlaca dikkat edin
• Problemler bitmiyorsa cihazınızı yapınak ayarlarına geri döndürün ve tertemiz bir kullanım için tekrardan yapılandırın
• Gene de yavaş bir cihazım var diyorsanız, yetkili servisle görüşün.