Otomobillere Jet Yakıtı Koyarsanız Ne Olur?
Yolcu uçaklarında kullanılan jet yakıtını alıp otomobillerimize koysaydık ne olurdu? Benzinli ve dizel araçlarda jet yakıtı kullanılırsa neler olacağını açıkladık. Ek olarak dizel bir otomobile uzay mekiği yakıtı olan sıvı hidrojen konulursa başımıza neler geleceğine de baktık.
Otomobillerimize koyduğumuz yakıt tutarları aldı başını gidiyor. Benzin, mazot, otogaz derken her gün değişik bir yakıt birimine zam geldiğini görmeye başladık. Akaryakıt istasyonlarına gitmeye çekindiğimiz bugünlerde otomobilleri iyi mi çalıştıracağımızı da merak eder olduk. Madem otomobilimize düzgüsel yakıt alamıyoruz, işleri birazcık daha ilginçleştirebiliriz. Bugün sizlere otomobilinize yolcu uçaklarında kullanılan jet yakıtı kullanırsanız neler olacağını açıklayacağız.
Yolcu uçakları tarafınca kullanılan jet yakıtı ya da daha net tabirle Jet-A, ismindeki jet ifadesi sebebiyle büyük bir beklenti yaratıyor olsa da aslına bakarsak daha azca rafine ve ucuz olduğundan kullanılıyor. Tüm jet yakıtları içinde en yaygın olanı Jet-A’nın yapısı daha fazlaca dizele benzer. Şu demek oluyor ki benzinli otomobil kullanıyorsanız otomobilinize jet yakıtı eklemeyi fazlaca fazla düşünmeyin. Şundan dolayı benzinli motorlardaki bujiler jet yakıtını ateşlemek için kafi kıvılcım üretemez. Tıpkı benzinli araçların mazotu ateşleyememesi şeklinde.
Jet yakıtı nedir, benzin ve mazotlardan farkı ne?
“Jet” yakıtı denildiğinde aklımıza tayyare hızlarında giden otomobiller gelebilir, sadece şimdiden açıklayalım, hayal ettiğiniz şey olmayacak. Jet yakıtını benzin ve mazottan ayıran bazı küçük detaylar var. Jet yakıtının iki ana türü bulunuyor. Jet-A ve Jet-B. Jet-B, daha fazlaca askeri amaçlarla kullanılırken Jet A daha fazlaca yolcu uçakları tarafınca tercih edilen daha ucuz bir alternatif.
Benzin ile Jet-A yakıtı arasındaki farka baktığımızda değişik hidrokarbon sayıları bulunduğunu görüyoruz. Benzin, bağlı molekülleri 7 ila 11 karbon atomu içeren hidrokarbonlardan oluşurken jet yakıtında 12 ila 15 karbon atomu aralığındaki hidrokarbonlardan oluşuyor. Jet yakıtı hakkında en malum izahat ise çoğunluğu kerosenden oluştuğudur. Mazota baktığımızda ise 9 ile 25 karbon atomu aralığında hidrokarbonlardan oluştuğunu görüyoruz. Bu bileşenler ışında jet yakıtının mazota daha yakın bulunduğunu, bu sebeple dizel araçların jet motoruyla emek vermesi kuramsal olarak mümkün görünüyor.
Jet yakıtının benzin ve dizel yakıtlara gore öteki farkı içine eklenen katkı maddeleridir. Antistatik kimyasallar, buz çözücü maddeler, antikorozif ve anti-bakteriyel maddelerin yer almış olduğu jet yakıtları, hataya yeri olmayan yüksek hava şartlarına uygun olacak şekilde geliştirilmiştir.
Otomobile jet yakıtı konulursa ne olur?
Jet yakıtları ile otomobil yakıtları arasındaki en büyük farklardan biri değişik ısı aralıklarında çalıştığıdır. Bir tayyare için üretilen jet yakıtları, bu uçakların motorları için tasarlanmıştır. -40 santigrat derecelerde donmadan çalışabilen bu yakıtlar, daha düzgüsel sıcaklıklarda emek vermesi için geliştirilen otomobil motorlarına eklendiğinde bazı problemler yaşıyor. Benzinli bir motora jet yakıtı eklenirse bir süre bu yakıt türüne dayanacak, sadece sonrasında teklemeler yaşamaya başlanıp en sonunda da duracaktır. Jet yakıtının yapısı sebebiyle yakıt pompasına ve kafi yağlanma olmayacağı için genel olarak motora zarar verecektir.
Dizel motorlara baktığımızda ise jet yakıtının aslına bakarsak kullanılabileceğini görüyoruz. Kuramsal olarak mümkün olan bu durum, gerçekliğe girdiğinde çeşitli zorluklara niçin olur. Her ne kadar dizel motorlarda jet yakıtı çalıştırabiliyor olsak da değişik yanma dereceleri sebebiyle motoru zorlayacaktır. Ek olarak jet yakıtı, ister benzinli isterse de mazotlu araçlarda hız artışı sağlamaz. Hatta motora uygun olmadığı için otomobil motorları için üretilmiş akaryakıtlara gore daha düşük verimlilik sunacaktır.
Tüm bunlara istinaden Toyota, 2012 senesinde kutuplara yapılacak bir sefer için Toyota Hilux kamyonet filosu için jet yakıtı kullanmıştı. Aşırı soğuk iklimlerde ortalama 70.000 km yol kat eden bu araçlar, daha düşük sıcaklıklarda bile donmayan jet yakıtıyla sorunsuz bir halde çalıştı.
Otomobile uzay mekiği yakıtı konulursa ne olur?
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) tayyare ve uzay alanında öğretim elemanı olan Manuel Martinez-Sanchez, uzak mekiklerinin motorlarını çalıştıran sıvı hidrojen yakıtının dizel araçları da çalıştırabileceğini deklare etti. Buradaki tek mesele hidrojeni sıvı halde tutmak için -257 derecede depolama ihtiyacı oluyor. Bu da arabayı ve elbet ki motoru donduracak kadar düşük bir ısı.
Bugün sizlere “otomobilinize jet yakıtı koyarsanız ne olur?” sorusunun yanıtını sunduk. Bu biçim içeriklerin daha fazlasını gelmesini istiyorsanız yorumlar kısmında bizimle paylaşmayı ihmal etmeyin.
