Yarı Otomatik Vites Nedir? Tam Otomatik Vites ile Farkları

Otomobil kullanmayı seven ya da işi yada gereklilikleri sebebiyle otomobil kullanımı ihtiyaç duyulan hepimiz, vites kutusunun düz vites ve otomatik vites olarak ikiye ayrıldığını bilir. Sunmuş olduğu rahatlık sebebiyle daha popüler hale gelmeye başlamış olan otomatik vitesli araçlar da ikiye ayrılıyor: Tam otomatik vites ve yarı otomatik vites. Eğer bu zamana kadar bunların aynı şey bulunduğunu düşündüyseniz, yanılıyorsunuz.

Bu içeriğimizde sizler için ‘yarı otomatik vites nedir?’ sorusuna yanıt vereceğiz ve yarı otomatik şanzıman ile tam otomatik şanzımanın farklarını açıklayacağız. İçeriğimizde yarı otomatik vitesin avantajlarından ve dezavantajlarından da bahsedeceğiz. Isterseniz sözü uzatmadan başlamış olalım.

Yarı otomatik vites nedir?

Bu suali cevaplamadan ilkin mevzuyu daha açık anlatabilmek adına ilk olarak ‘vites nedir’ sorusunu cevaplayalım. Basitçe anlatmak gerekirse vites, şanzıman ya da vites kutusu, otomobilin motoruna iletilen enerjinin tekerlere aktarılması işleminde ne kadar güç verileceğini ayarlayan mekanizmadır. Vites her değiştirildiğinde tekerlere aktarılan güç değişmiş olur. Bu işlem düz vitesli araçlarda sürücü tarafınca, otomatik vitesli araçlarda ise robot olarak bahsedilen mekanizmalar tarafınca yapılır.

Vitesin değiştirilmesi için debriyaja gerekseme vardır. Düz vitesli araçlarda en sol pedal debriyaj pedalıdır ve sürücünün bu pedala basarak vites değiştirmesi şarttır. Otomatik vitesli araçların ilk farkı da burada ortaya çıkıyor: Otomatik vitesli araçlarda sürücünün kontrolünde olan bir debriyaj pedalı bulunmuyor ve vasıta, debriyajı kendiliğinden hazır tutuyor.

Yarı otomatik vitesli araçlar, düz vitesli araçlarla aynı vites kutusu yapısına haizdir. Aynı baskı balata sistemine haiz olan bu iki vitesli araçların farkı ise yarı otomatik vitesli araçlarda debriyaj pedalı bulunmamasıdır. Aynı düz vitesli bir vasıta şeklinde çalışan, yakıt tüketimi ve performansı düz vitesli araçlarla neredeyse aynı olan yarı otomatik vitesli araçlarda vites geçişlerini vites robotları sağlar.

Yarı otomatik vitesin ötekilerden farkı ne?

Yarı otomatik vitesin en büyük farklarından biri de sürücünün isteğine gore vitesi kendi denetim edebilmesidir. Iyi mi kısaca? Derhal açıklayalım. Yarı otomatik vitesli araçlardaki vites düzeneğinin aslen düz vitesli araçlardaki düzenekle aynı bulunduğunu söylemiştik. Bu araçlarda yalnızca debriyaj otomatikman çalışıyor. Dolayısıyla sürücü, otomatik vites ve düz vites içinde seçim yaparak otomobilin vitesini kendisi denetim edebiliyor.

Yarı otomatik vitesli araçların vitesinin yanında yada üstünde P (Park), N (Boş), R (Geri) D (Sürüş) ve M (Manuel/Düz) harflerini görebilirsiniz. Vitesi D konumuna getirdiğinizde vasıta artık vitesleri otomatikman atmaya adım atar. Vites M konumuna alındığında ise sürücü vitesi dilediği şeklinde denetim edebilir. Normal olarak lüzumlu devir geçildikten bir süre sonrasında eğer sürücü kendi vites atmazsa vasıta duruma müdahale edip otomatikman vites değiştirecektir.

Çift kavramalı şanzıman nedir?

Tek kavramalı otomatik şanzımanlarda dişli yapısı düz şanzımanlarla aynıdır. Vites geçişleri daha oldukça hissedilebilir. Tek baskı balata bulunan bu düzende aracın tüm vitesleri bu debriyaja bağlı olarak geçeceği için kimi süre aksamalar ve sekmeler olabilir. Çift kavramalı şanzımanların dişli yapısı da düz şanzımanlarla aynıdır sadece vites değişimi daha değişik gerçekleşir.

Çift kavramalı şanzımanlarda çift baskı balata bulunur. Bu tür şanzımanlarda birinci baskı balata birinci, üçüncü, beşinci ve yedinci viteslere geçiş yapmakla görevli, ikinci baskı balata ise ikinci, dördüncü, altıncı ve sekizinci viteslere geçiş yapmakla yükümlüdür. Çift kavramalı şanzımanlarda vites geçişlerinin daha azca hissedilmesinin sebebi de budur.

Emek harcama prensibini şöyleki özetleyebiliriz: Birinci baskı balata aracı 1. vitese geçirmenizi sağladıktan sonrasında debriyajı bırakıyor. Tek kavramalı şanzımanlarda bu balata 2. vitese geçerken tekrardan debriyajı devreye soktuğu için vites geçişleri daha oldukça hissediliyor, sadece çift kavramalı araçlarda ikinci baskı balata debriyaj etkin halde beklediği için bu his oldukça daha azca oluyor. Aynı şekilde vasıta 2. vitese atıldığında birinci baskı balata 3. vites için aracı hazırlıyor ve debriyaj hazır şekilde bekliyor.

Yarı otomatik vites avantajları ve dezavantajları:

• Avantajlar:
  • Düz vites ile aynı yapıya haiz olduğundan daha azca yakıt tüketir,
  • Performansı düz vitesli araçlara yakındır,
  • Günlük kullanımda oldukça rahattır,
  • Çift kavramalı yarı otomatik viteslerde vites geçişleri neredeyse hissedilmez,
  • Vites sürücünün isteğine gore değiştirilebilir,
• Dezavantajlar:
  • Tek kavramalı yarı otomatik viteslerde vites geçişleri oldukça daha çok hissedilebilir,
  • Yokuş kalkış desteği olmayan yarı otomatik vitesli araçlar yokuşta kaydırma yapar,
  • Satış tutarları düz vitesli araçlara gore daha pahalıdır,
  • Debriyaj sistemi tek kavramalı yarı otomatik viteslerde daha kolay aşınabilir.

Yarı otomatik şanzıman hem düz vites hem de tam otomatik şanzımanın temel esaslarını barındırdığı için daha avantajlı gözükebiliyor. Bilhassa çift kavramalı yarı otomatik şanzımanlarda vites geçişleri de fazla hissedilmediği için birçok üretici bu şanzımanı tercih ediyor. Tam otomatikte olup da yarı otomatikte olmayan bir özellik, yokuştaki varsayılan kaydırma engelleme özelliği. Eğer araçta kalkış desteği bulunmuyorsa yarı otomatik araçlar yokuşlarda kaydırma yapabiliyor. Tam otomatikte ise bu şekilde bir durum yok.

Yarı otomatik vites nedir sorusunu cevapladığımız, tam otomatik vitesle arasındaki farkları açıkladığımız ve bu vitesin diğerlerine gore avantaj ve dezavantajlarını derlediğimiz içeriğimizin sonuna gelmiş bulunuyoruz. Sizler hangi şanzıman türünü tercih ediyorsunuz? Yorumlar kısmında bizlerle paylaşabilirsiniz. Bunun şeklinde içeriklerimizin devamını kaçırmamak için bizleri takipte kalınca.