Dünyanın İlk Animasyonu Iyi mi Yapılmış oldu?
Animasyonlar geçmişten günümüze gelişerek nesilden nesle aktarılmaya devam ediyor sadece çoğumuz en eski animasyonu bilmiyoruz. İlk animasyonlar, günümüzden fazlaca daha ilkel yöntemlerle ve büyük bir emekle yapılıyordu. Gelin zamanda keyifli bir yolculuğa çıkarak ilk animasyona yakından bakalım.
Hayatta kalan en eski canlandırma özelliği aslen Walt Disney tarafınca değil, Lotte Reiniger adlı bir Alman kuklacı tarafınca yapılmıştı. Prens Achmed’in Maceraları (1926) adlı film, izleyen animatörlerin gelecek filmleri üstünde büyük bir tesir oluşturacak yaratıcı ve teknik bir ustalık eseriydi.
Disney‘in yükselişi ve ABD film stüdyolarının baskınlığı, Reiniger’in adını büyük seviyede unutturdu. Son yıllarda çalışmalarını toplumsal medyada paylaşan fanatikleri ve çalışmalarının çevrimiçi kullanılabilirliği yardımıyla canlandırma filmlerinin geliştirilmesindeki görevi, daha da anlaşılmaya başladı. Peki kim bu Lotte Reiniger?
Çocukluktan gelen animasyon sevdasını hayata geçiren Lotte Reiniger:
Reiniger, altı yaşlarındayken siluet kesimi yapmaktan fazlaca zevk alıyordu. Biyografilerine gore bu ufak çocuk; saatlerini kağıt karakterler yapmak, Pamuk Prenses benzer biçimde masalları trajik bir halde tekrardan anlatmak ve ebeveynlerinin karşısında sahne almak için harcıyordu.
Reiniger’ın kuşağı, beyaz perde ile büyüyen ilk nesildi. Reiniger, Berlin benzer biçimde büyük bir kent merkezinde büyüdü ve bu da onun ilk filmleri görerek büyümüş olduğu anlamına geliyordu. Fransız gözbağcı ve film yönetmeni George Méliès‘in hususi efektli filmlerinden etkilendi ve kâğıt karakterlerini duraklatma olmadan animasyon süreci süresince ekranda canlandırmasını içeren çalışmalara yöneldi. Reiniger, kağıt kuklalarını kare kare fotoğraflayarak Aardman’ın Wallace ve Gromit filmlerindeki hususi bir teknikle hareket yanılsaması oluşturdu.
Reiniger, çabalarını imzası benzer biçimde olan 2 boyutlu siluetlerle oluşturduğu teknik ve etkisi altına alan animasyonlar üstüne yoğunlaştırdı. Yaratıcı kabiliyetlerini, beyaz perde izleyicilerinin fotoğrafın sınırlamaları sebebiyle göremedikleri bir tür düşlem öyküsünü canlandırmak için kullandı ve Prens Achmed’in Maceraları benzer biçimde mühim bir yapıt ortaya çıktı.
Prens Achmed’in Maceraları fragmanı:
Prens Achmed’in çekilmesi için bir tek beş kişilik bir ekiple çalışan Reiniger, tüm siluetlerini elle tasarladı ve canlandırdı. Animasyonunu bir arkadaşının garajında kare kare olarak çekti. İşlemin tamamlanması 5 yıl sürdü. Bu, ona teknik ve sanat içerikli süreçleri tecrübe etmek için vakit verdi. Renkli film arka planlarını oluşturmak için uzun mesailer harcadı ve film yapımcısı Walter Ruttmann’ın arka plan tasarımlarıyla birleştirdi.
Prens Achmed’in Maceraları, sonraki çalışmalara esin verdi:
Reiniger, sektöre bazı teknikler de kazandırdı. Silüetlerini yukarıdan fotoğraflamadan ilkin alternatif seviyelerde değişik yatay düzlemlere yerleştirerek düz animasyon hücresine derinlik yanılsaması vermek için tasarlanmış bir teknik geliştirdi. Bu mühim teknik, Disney’in 1930’lar ve 1940’larda ünlenmesi esnasında rakiplerinden sıyrılmasını elde eden çoklu kamerasına esin olmuştu.
Neredeyse bir çağ sonrasında Lotte Reiniger nihayet film tarihinin en büyük yenilikçilerinden biri olarak hak ettiğini kıymeti görüyor ve beyaz perdenin bir adam dünyası olduğu fikrini ortadan kaldırıyor.
