Behzat Ç.’nin Tekrardan Başlaması Ne Anlama Geliyor?

Eğer bir Türkiye vatandaşıysanız ve ülkemizin ekonomik durumları sizi yakından ilgilendiriyorsa, TV sektörünün önemini fark etmişsinizdir. Halk içinde “yabancı dizi” tanımlamasının çoğunu karşılayan ABD’den sonrasında, dünyaya en oldukça dizi ihraç eden ülke Türkiye’dir. Doğrusu kendi televizyonlarımızda, kendi yayıncılık anlayışımıza gore ürettiğimiz diziler, internasyonal çapta tanınır, bilinir.

ABD dizilerinin formatı ile Türk dizilerinin formatı birbirlerinden oldukça farklıdır. Türkiye’deki TV kanalları, senenin 9 ayı süresince her hafta ortalama 1,5 – 2 saatlik dizi içinde ne olduğu yayınlar. ABD’de ise yılda en fazla 5 aylık bir süre zarfında maksimum 20 – 25 bölüm, averaj 45 dakikalık uzunlukta içerikler popüler. Doğrusu milyar dolarların döndüğü ihracat rekabetinin yanında, büyük format rekabetimiz de söz mevzusu. Sadece Türkiye, format rekabetinde yenilmiş durumda. Mesela bir Türk TV efsanesi Behzat Ç., ABD’nin globalleştirdiği yeni formata uygun şekilde geri döndü.

Behzat Ç. ile anlıyoruz ki sorun bir tek format değil, pazar hakimiyeti:

2 saatlik Türk dizilerinin bitmeyen bakışma sahnelerinden yoksun, anlatılanı olabildiğince özet şekilde seyirciye veren içerikler kazanır. Bunun da direkt tüketim alışkanlıklarımızla ilişkisi var. Artık eskiye nazaran her şeyi daha süratli tüketiyoruz, dolayısıyla 45 – 60 dakikalık içerikler daha oldukça hoşumuza gidiyor. Hatta son zamanlarda bir tek Türkiye’de değil, öteki ülkelerde de ABD TV kanallarına ilişkin olan bu format benimsendi.

Mesela Netflix yapımı La Casa de Papel, 45 dakikalık format ile İspanyol Antena 3 kanalına aitti. Netflix bu diziyi kendisine aktarma ederken asla fakat asla zorlanmadı. Ayrıca Netflix demişken, onun da bir ABD şirketi bulunduğunu hatırlatmakta yarar var. Doğrusu La Casa de Papel ile kim bilir ülkesine mühim bir para akışı sağlayacak olan Antenna 3, bu geliri Netflix’e kaptırdı. Doğrusu İspanya’nın ihracat hanesinden mühim bir kıymet silinmiş oldu.

Aynı durumlar Türkiye de ilgilendiriyor. Netflix’in dünyanın en büyük çevrimiçi yayıncısı olarak 80’den fazla ülkede, o ülkenin dili ile içerik ürettiğini biliyoruz. Alman dizisi Dark, Danimarka dizisi The Rain, Türk dizisi Hakan: Muhafız (The Protector) bu yerelleşme politikasının mühim ürünleri içinde. Buradaki ehemmiyet dizinin kalitesiyle değil, popülerliği dolayısıyla seyirci talebiyle ilgili. Talep ne kadar çoksa, o denli da para kazanma ihtimali vardır. Eğer bu ihtimali yabancılara kaptırırsanız, koca bir sektörü çökertmeye başlarsınız.

Netflix, HBO Now ve kısa sürede Türkiye’de yayına başlamış olacak Apple TV+ ve Disney+…

Tüm bu platformların bir ortak yönü var: Tv yayınlarını tarihe gömüyorlar. Bir beyaz perde bileti fiyatına yüzlerce dizi ve orijinal beyaz perde filmine erişmemiz mümkün oluyor. Abonelik sistemlerinin giderek yaygınlaşması da bu içerik dönüşümünü destekliyor. Bu dönüşüme dair Türkiye’de meydana getirilen en iddialı girişim ise BluTV oldu. Her ne kadar internasyonal pazara yönelik bir platform olmasa da kendi üretimi olan içerikleri yurt dışındaki yayıncılara pazarlayabilir. Behzat Ç. de bu içeriklerden birisi olacak.

Gene BluTV’nin Masum, PuhuTV’nin Şahsiyet şeklinde yapımları; Türk dizi sektörünün yeni standartları ne kadar iyi benimsediğini ortaya koydu. Bu iki dizi, dünya genelinde dikkat çekti. Her ikisi de yerli senarist, yerli yapımcı ve yerli stüdyoların elinden çıktı. Doğrusu kendi sınırlarımız içinde üretilen bir katma kıymeti; bir tek kendi vatandaşımıza değil, öteki ülkelere de satabildik. Bu bir başarıydı, sadece büyük başarısızlıklar da kapıda.

Yabancı platformlarla bir tek yabancı diziyi değil, yabancı kültürü de alırsınız:

Türkiye’nin kültürel mirasları geçmişten bu yana biriken, dizilere ve filmlere de yansıyan ögeler ihtiva eder. Dizi ve film üretip pazarlamayı işte bu yüzden hafife almamak gerekiyor. Şu sebeple karşılığında bir tek milyon dolarlar değil, Türkiye açısından pozitif yönde bir temsiliyet, bir saygınlık da kazanılmış oluyor. Eğer hala “Bir diziyle saygınlık mı yükselir canım?” diye düşünüyorsanız, ABD örneğini gene hatırlatırız. Hollywood, bilhassa 1990’lı yılların başından bu yana tek bir şeye hizmet adiyor: ABD’nin kültür piyasasına…

Evet bildiğiniz sanayi… Iyi mi bor şeklinde madenlerin, ağır sanayinin ve hammaddenin endüstrileri var ise, kültürün de endüstrisi var. ABD’li Netflix’in Türkiye dahil 80 ülkede mahalli dizi ve film çekmesi, o ülkeler için tam olarak bir başarı değil. Şu sebeple yapımcı, doğrusu parayı harcayan ve kazanacak olan Netflix. Ek olarak Türkiye ya da neresi olursa olsun, Netflix’in “global” olarak tanımladığı kültürel ögeleri dizilere filmlere yerleştirmek gerekiyor. Bu kültürel ögeler de o ülkelere ilişkin oluyor, ABD’li Netflix’e ilişkin oluyor.

Örneğin uyuşturucu, cinsellik şeklinde… Netflix, nerede ise her ABD dışı muhteviyatında, ABD kültürel kodlarıyla üretim yapmış olduğu için öteki ülkelerin kültürleri dışarıya değişik yansıtılıyor. Böylece Türkiye’de çekilen bir Netflix dizisi, Türkiye için reklam filmi olmaktan öteye geçemiyor. ABD’li bir şirket ise Türkiye üstünden, kendi ülkesinin kültürel kodlarını dünyaya pazarlıyor. (Bknz: Hakan: Muhafız)

Netice: Netflix iyi hoş fakat oradaki Türkiye, bildiğin Türkiye değil!

Behzat Ç.’nin yerli bir platformda, yerli senaristler ve proje yöneticiler tarafınca yayınlanması işte bu nedenlerle büyük ehemmiyet taşıyor. Dizinin geri döneceği kesinleştiği dönemde ilkin Netflix’te yayınlacağı konuşulmuştu. Halihazırda eski bölümleri seneler geçmesine karşın popüler olduğundan Netflix, eski Behzat Ç. bölümlerini kendi bünyesine dahil etmişti. Sonrasında hem yapımcılar, anlaşılan o ki hem oyuncular BluTV’yi tercih etti. Netflix’in kültürel kodlarına haiz bir Behzat Ç ya John Wick olurdu ya da Punisher… Sadece olmadı.