Formula 1 Araçlarında Bulunan 10 Yasaklanmış Teknoloji
Formula 1 mühendisleri de sürücüler kadar kendi alanlarında rekabetçidir. Bu rekabet ortamında kazanan olmakiçin devamlı olarak yeni teknolojiler geliştirmeye ve kuvvetli motorların sırrını aramaya devam ederler. Sadece bazı F1 takımları şanslarını gereğinden fazla zorlayıp sınırları aşan teknolojiler geliştirmiştir. Bugün hem trafikten hem de pistlerden men edilen o teknolojilere yakından bakıyoruz.
Formula 1 pistindeki araçların yarış tekniğinin zirvesinde oldukları iddia ediliyor, sadece her yeni zekice düşünce bir çok vakit yasaklanma riski taşıyor. F1 tarihini incelediğimiz vakit bu yasaklanmış teknolojilerden çokça bulunduğunu görmüş olacaksınız. Yarışı kazanmak uğruna ortaya atılan fikirler kimi zaman kuralları esnetirken kimi zaman düpedüz kuralları hiçe sayıyor. Bu fikirlerden bazıları rakip takımların kurbanı olurken bazıları tamamıyla delikti.
Burada listeleyeceğimiz teknolojilerin bir çok artık Formula 1 kuralları gereği kullanılmamakta, sadece bazıları var ki gündelik araçları bile yarış otomobili performansına ulaştırma potansiyeline haiz.
Brabham BT46B “Rüzgâr Motoru”
Yarış otomobilleri, pistten çıkmadan daha yüksek itme gücü üretebilmek için onları aşağı doğru iten hava akımına güvenirler. Bunu sağlamanın iki yolu vardır: aracın üstüne yerleştirilen kanatlarla hava akımını yönlendirmek yâda bir ray üstünde gidecek şekilde ilerleyebilmesi için alçak tazyik bölgesi oluşturmak (bu seçenek daha iyi performans almanızı sağlar).
1978 senesinde, İngiliz Formula 1 ekibi Brabham, aracın motoruna rüzgâr türbini eklediği BT46B tasarımını ortaya koydu. Sadece, vasıta kullanılmaya başlandığı yıl F1 tarafınca yasaklandı.
Altı Tekerlek Araçlar:
Tasarımcı Derek Gardner, araçlara daha minik boyutta daha çok tane teker eklemenin performansı arttıracağını düşünüyordu. Onun tasarımı olan Tyrrell P34, arkada düzgüsel boyutlarda bir çift lastik bulunduruyorken ön tarafında 10 inçlik dört lastik vardı. Maalesef Gardner’ın bu tasarımı başarıya ulaşmış olmadı ve 2 dönemde bir tek bir yarış kazanabildi.
Etken Süspansiyon
Yol yüzeyindeki kavislere ve ani değişikliklere cevaben ayarları otomatikman ayarlayan etken süspansiyon, günümüzde gündelik hayatta kullandığımız araçlarda yaygındır. Fakat bunu F1 araçlarında göremezsiniz.
Çekiş Kontrolü
Etken süspansiyon benzer biçimde, çekiş kontrolü de çağıl yol otomobillerinde yaygın bir hale gelen sadece artık F1 araçlarında kullanılmayan bir teknolojidir. Çekiş kontrolü, tekerlek hareketlerini seyretmek için elektronik sensörler kullanır ve tekerleklerin tutuşunu tamamen kaybetmesini önlemek için müdahale eder. Islak bir yolda bir cankurtaran olabilir, ek olarak bir yarış pistinde kullanışlı bir avantaj olabilir.
Yer Tesiri
1970’lerin sonunda ve 1980’lerin başlangıcında, yer tesiri (Ground Effect) olmadan kazanan bir F1 aracına haiz olamazdınız. Bu, araçlardaki kanat tasarımında, yere yakın bir kanat çevresinde akan havanın fazladan yer çekimi oluşturduğu bir fenomendir. Lotus başta olmak suretiyle bazı F1 ekipleri, zemin tesirinin minimum sürtünmeyle daha çok baskı gücü meydana getirebileceğini keşfetti.
“Egzotik” Yakıtlar
F1 ekipleri, araçların her yönünü en üst düzeye çıkarmak için fazlaca çalışıyor, buna araca güç veren yakıt da dâhil.
McLaren “Fren Yönlendirme”
1990’ların sonuna doğru, McLaren iki fren pedalının bir taneden daha iyi olduğuna karar verdi. 1997 senesinde McLaren MP4/12, yalnızca arka tekerlekler için freni denetim eden ikinci bir fren pedalına sahipti. Bu “fren yönlendirme” sistemi, otomobillerin köşelere daha kolay dönmesine destek olmak için tasarlanmıştı.
Köpekbalığı Yüzgeci
Çağıl F1 araçlarının tasarımları tamamen aerodinamik ile ilgilidir. F1 takımlarının mevcut araçlarının karbon elyaf Chihuly heykellerine benzeyen eklentilerle süslemesi yada özetlemek gerekirse kanatçıklar üretmelerinin sebebi budur.
Williams CVT
Bir yarış otomobilinde devamlı değişen bir şanzıman (CVT) kullanıldığını düşlemek zor. CVT’ler, yakıt ekonomisini iyileştiren ve daha yumuşak bir hızlanma elde eden dişliler yerine kayış kullanır. Sadece, en azından günümüz araçlarında, CVT’ler çoğu zaman gürültüyü azaltmak için kullanılır. Gene de 1990’lı yıllarda F1’in en büyük takımlarından biri CVT’yi gizli saklı tabanca olarak kullanmaya çalıştı.
Lotus 88 “İkiz Şase”
Lotus’un kurucusu Colin Chapman’ın en meşhur amacı “basitleştirmek ve ağırlığı azaltmak” idi. Sadece Chapman, Lotus 88’i tasarlarken tam tersini yapmış benzer biçimde görünüyor. Aracın biri değil, iki şasesi vardı (biri ötekinin içinde).
Formula 1 için geliştirilen bu yasaklı teknolojiler haricinde, bugün günlük hayatımızın parçası olmuş pek fazlaca sitem var. Bu sistemlerin büyük bir kısmı ise mühendislik harikası F1 araçları yardımıyla geliştirilebildi. Formula 1, yakında yerini Formula E sporuna bırakacak olsa da onu asla fakat asla unutmayacağız.
