Formula 1 Terimleri Ne Anlama Geliyor?

Dünyanın en popüler motor sporları içinde yer edinen Formula 1, 2020 senesinde pandemi sebebiyle Türkiye Grand Prix’ini tekrardan takvime dahil etmişti. O yarışla beraber devletimizde tekrardan büyük ilgi görmeye başlamış olan bu spor, 2021 senesinde gene Türkiye’ye gelebilir.

Gerek Formula 1 yayınlarının çoğu zaman abonelik gerektiren kanallarda yayınlanması, gerek devletimizde motor sporlarının istenilen seviyeye gelememiş olması sebebiyle yeni seyirciler yabancılık çekmişti. Formula 1 terimlerini sizin için açıkladık.

Formula 1’in kendine özgü yüzlerce terimi bulunsa da burada yarışlarda en sık duyulan, öğrenildiğinde yarışları daha iyi anlamayı ve daha iyi değerlendirmeyi sağlayacak, seyir zevkini arttıracak terimleri ele aldık.

Apex: Bir virajın ideal merkez noktasına Apex adı verilmektedir. Fizik derslerinde gördüğümüz merkezkaç kuvveti gereği, pilotlar virajların apex noktasını bulmaya çalışır. Böylece aracın gereksiz yere savrulmasının ya da dönerken hız kaybetmesinin önüne geçmeye çalışırlar.

Şasi: Şasi sözcüğü Formula 1’de de gündelik hayatımızdaki şeklinde kullanılıyor. Aracın lastiklerinin, süspansiyonunun, motorunun vs. üstüne yerleştirildiği gövdedir. Araçların hafifçe ve dayanıklı olması için genel anlamda kompozit karbon araç-gereç kullanılır.

Şikan: Şikanlar, pistlerin fazla düz ve süratli kısımlarında araçların hızını kesmek amacıyla yerleştirilmiş, birbirini takip eden virajlara verilen isimdir. Şikanlar pistlerin güvenliğini düzenlemeye de destek sunar.

Kokpit: Pilotların içinde bulunmuş olduğu bölümdür. Koltuklar çıkarılabilir özelliğe haizdir ve pilotlara nazaran hususi kalıptan yapılır. Pilotlar kokpitteyken bir tek ellerini, ayaklarını ve kaskını hareket ettirebilir.

Concorde Anlaşması: 1997 senesinde FIA ve Formula 1 takımları içinde hususi bir antak kalma imzalandı. Genel olarak yarışlardan ve TV yayınlarından gelen kazancın paylaşımı, teknik ve sportif düzenlemeler şeklinde mevzular bu antak kalma ile belirlenmiştir. Antak kalma birkaç yılda bir yenilenir.

Marka/Üretici: Puanlamada markalar, vasıta üretiminden bahsederken üretici olarak kullandığımız bu terimin orijinali Constructor olarak geçiyor. Ödülleri şasi üreticisi alır ve genel anlamda marka olarak da onun adı bilinir. Mesela Red Bull ekibi bir dönem aslen Red Bull Honda olarak yarışmıştır.

Kirli Hava: Hava akımı Formula 1’de oldukça önemlidir. Genel olarak modellemelerde temiz hava akımı için planlama yapar. Otomobillerin arkasında kalan hava akımı ise oldukça karmaşıktır ve türbülans yaratır. Bu hava akımına kirli hava denir.

Downforce: Açık hava basıncıyla aracın yere yaklaşmasını elde eden kuvvet. Downforce arttıkça vasıta yere daha çok yapışır. Böylece araçlar yola tutunabilir.

FIA ve FOA: Sırasıyla Fédération Internationale De L’Automobile (Internasyonal Otomobil Federasyonu) ve Formula One Association (Formula 1 Birliği).

G Force: Yüksek hızlarda pilotların bilhassa baş ve boyun bölgelerine binen güç. Eylemsizlik ve açık hava basıncı sebebiyle pilotların üstüne binen baskıyı ifade eder.

Grand Prix: Yarışların her birine verilen isim. Her bir Grand Prix’in uzunluğu ve tur sayısı değişse de genel kaide 305 kilometreyi kapsayan minimum sayıda tur atılması şeklindedir.

Grid: Sıralama Turları sonrasında ortaya çıkan başlangıç sıralaması. 20 otomobil birden aynı çizgiden başlayamayacağı için bir sıralamayla dizilmeleri gerekir.

Grip: Tutunma, aracın piste tutunabilme kapasitesi.

Ground Effect: Otomobilin alt kısmında hava kanalları kullanılarak sağlanan ve yere tutunma becerisini arttıran bir özellik.

Lastik hamur harcını: Lastiklerin değişik yapıları bulunabilmektedir. Yumuşak lastikler ile daha süratli turlar atılsa da aşınma daha fazladır. Sert hamurda ise araçlar daha yavaştır sadece lasitk daha azca aşınır. Orta hamur harcı ise ikisi arasındaki bir dengedir. Yarışlara her üç türden de lastik getirilir. Bunlara ek olarak yağmur lastikleri de hazır bekletilir.

Kerb: Virajların yan tarafınca yer edinen, çoğunlukla kırmızı beyaz renklere haiz yumuşak eğimli tümseklere verilen isim.

DRS: Arka kanatta yer edinen bu parça yardımıyla araçlar anlık olarak oldukça yüksek hızlara çıkabiliyor sadece yol tutuştan kaybedebiliyorlar.

Padok: Pit alanı ve garajların derhal arkasında yer edinen yarış merkezi. Basın merkezleri, takımların araçları şeklinde çeşitli yarış unsurları burada bulunur.

Pit Alanı: Yarış teknikerlerinin, pit ekibinin, garajların ve servis ceplerinin bulunmuş olduğu bölümdür.

Pit Stop: Araçların yarış esnasında pit alanına giderek aracın lastik değişimi şeklinde işlemlerini gerçekleştirdikleri mola.

Sıralama: Yarışa başlama sırasının belirlendiği aşamadır. Günümüzde 3 sektöre ayrılmıştır. İlk sektörde ve ikinci sektörde en yavaş pilotlar elenir. Son sektörün birincisi yarışa ilk basit başlama hakkı kazanır.

Pole Position: En ön basit başlama pozisyonudur. Sıralama turlarının son etabında en süratli olan isim buradan yarışa adım atar.

https://www.youtube.com/watch?v=x0EMDYFt-38

Spin: Formula 1 araçlarının kendi eksenleri çevresinde dönmeleri durumudur.

Spoiler: Araçların arka kısmında yer edinen ve yere basma kuvvetini arttıran parça.

Understeer: Formula 1 aracının arka kısmında ön kısımdan daha çok tutunma ve yere basma kuvveti olmasıdır.