Oyun Oynarken Niçin Deli Şeklinde Sinirleniriz?
Bugüne dek oyun oynarken sinirlenmemizi hep karşı tarafın şansına, kendi şanssızlığımıza ya da ekipmanlarımızın eksikliğine bağlardık. Peki beynimizin limbik sisteminin, “rage quit” ile bir alakası bulunduğunu söylesek?
Sinirlerine hakim olamayıp canlı yayında sinir krizi benzeri şeyler geçiren onlarca Twitch yayıncısı olmuştur. Ikimiz de ekran karşısında bu sahnelere tanıklık ederken “Amma abarttı!” deriz, kendimiz oyun oynamaya başlayınca da aynı davranışları sergilemeye başlarız.
Eğlenmek için adım attığımız oyun dünyasından bir çok vakit sinirli ve eli boş bir halde çıkarız. Kimimiz en ufak vakada patlamalar yaşar, kimimiz de bir süre dayandıktan sonrasında monitöre kafa atmak ister. İyi de bizi bu kadar sinirlendiren şey ne?
Hem para ver ekipman kur, üzerine bir de oyuna para öde sonrasında da sinirden elin ayağın titresin. Her insanın kanayan yarası bonus ile beraber, oyun oynarken sinirlenmemize neden olan bilimsel sebepleri ve öteki etkenleri anlattım.
- Oyun oynadığımız sırada duygularımızı bastırmak zorunda kalıyoruz.
Oyun oynarken duygularımızı bastırıyor olmamız kulağa oldukca saçma gelebilir. Sonuçta duygularımızı bastırıyorsak bu kızgınlığımız, sinirimiz nereden geliyor değil mi? Beynimizin amigdala kısmı sinir, hiddet ve korku benzer biçimde negatif duyguların ortaya çıkmış olduğu noktadır. Ürkütücü bir fotoğraf gördüğümüzde, otomobilde hızlandığımızda ya da bir uçurumun kenarına yaklaştığımızda amigdaladan gelen sinyaller, tüm vücudumuzu ele geçirmeye adım atar.
Bilim adamları, oynadığımız oyunların amigdala üstündeki tesirini araştırıyor ve ortaya şaşırtıcı bir netice çıkıyor. Korku yada hiddet tarzında duygular görmeyi bekleyen araştırmacılar, oyun esnasında amigdalanın sakinleştiğini fark ediyor. Kısaca beynimiz, oyun oynadığımız sırada birçok duyguyu birden bastırıyor.
Normal olarak bu duygular, tüm oyun süresince sakin sakin takılmıyorlar beynimizde. Tüm sinirlerimizi zıplatacak, o kırılma noktası denilen ana geldiğimiz anda tüm bu bastırılmış duygular ortaya çıkıyor ve resmen bir bomba tesiri yaratıyor.
- Amigdala, öğrenme becerilerimizi yavaşlatıyor.
Gene bilim insanların yapmış olduğu bir açıklamada, duygularını uzun süre bastıran amigdalanın, bir süre sonrasında hipokampus ile olan ilişkisinin zayıflamaya başladığı belirtiliyor. Hipokampus, tıpkı amigdala benzer biçimde limbik sistemin içinde bulunuyor. Limbik sistem de duygu ve davranışlarımızdan, koku alma yetimizden ve hafızamızdan görevli.
Amigdalanın hipokampüs ile olan bağlantısı yavaşlayınca, belleğe yeni bir şeyler atma mevzusunda başarısız olmaya başlıyoruz. Kısaca oyun oynarken biz ne kadar uğraşırsak uğraşalım yeni öğrendiğimiz bazı şeyleri bir türlü hafızamıza kaydedemiyoruz. Devamlı aynı hatayı tekrarlamak, “Bunu daha azca ilkin yaptın, hâlâ akıllanmadın mı?” benzer biçimde soruları kendimize yöneltmek bizlere sinir, hiddet ve hayal kırıklığı olarak geri dönüyor.
- Gerçek hayatta yaşadığımız problemler oyunla birleşince daha da kötüleşiyor
Hepimizin oyun oynamak için değişik sebepleri vardır. Kimimiz işin yorgunluğunu atmak için, kimimiz sosyalleşmekten pek de zevk almadığı için kimimiz de bir tek canı sıkılmış olduğu için oyun oynar. Sebep her ne olursa olsun, gerçek hayatta yaşadığımız problemleri oyuna taşıdığımız anda her şey aniden daha da kötüleşmeye başlıyor.
Ailenizle ya da sevgilinizle kavga ettiniz diyelim. Bu kavganın da etkisiyle oyuna başladınız ve üst üste yenilgiler alıyorsunuz. Hem dövüşten oluşan sinir hem de yenilginin verdiği stres birleşiyor ve ortaya hakikaten de korkulması ihtiyaç duyulan bir hiddet çıkıyor. Bu hiddet birleşmesini engellemek için sinirli olduğunuz vakitlerde değil, birazcık sakinleştikten sonrasında oyun oynamaya başlasanız daha sıhhatli olacakmış benzer biçimde görünüyor.
- Kimi zaman oyunu arkadaşlarımızla aynı amaç için oynamıyor olabiliriz.
Kimi insan rekabeti sever, her oynadığı oyunu kesinlikle kazanmak ister. Kimi insan da ben bir tek eğlenmeme bakarım, kazansam da kaybetsem de fark etmez der. Bu iki değişik fikir aynı takımın içinde yer alıyorsa da eyvahlar olsun.
Harıl harıl puan toplamaya, adam vurmaya uğraştığınız bir oyunda ekip dostunuz sizin kadar emek harcamazsa siz sinirlenmeyeceksiniz de kim sinirlenecek. Sizin için eğlence galip gelmekten, onun içinse de bir tek oynamaktan ibaretse aynı oyunu en azından aynı takımda oynamamanızı tavsiye ederiz. Rekabetçi modunda gireceğiniz herhangi bir oyunda, ekip arkadaşlarınız kazanmaya minimum sizin kadar istekli olmak zorundadır.
- Toksik oyuncu topluluklarının katkısını da unutmayalım.
Online bir oyunda oyuncuları en oldukca etkileyen şeylerden birisi de kesinlikle topluluklardır. Oyuncu topluluğu ne kadar kaliteliyse hem oyun hem de oyuncular da paralel bir halde keyifli hâle gelir.
Oyun ne kadar güzel olursa olsun, eğer topluluk kötüyse oynadığınız oyun size cehennem benzer biçimde gelmeye başlayacaktır. Mesela geçtiğimiz yıl çıkan Valorant, oyuncu topluluğu mevzusunda en oldukca eleştirilen ve kan kaybeden oyunlardan birisi olmuştu. Gene fena itibarıyla anılan CS:GO topluluğu yüzünden oyunu bırakan on binlerce şahıs vardır.
Topluluk yüzünden oyunu bırakmanın ardında yatan sebep de devamlı vakası ya şakaya ya da küfre vuran, hiçbir şekilde eleştiri kabul etmeyen sadece karşı tarafı “Lool, bu ne!” diye eleştiren oyuncular. Bu tür davranışlar sergileyen ve kaybetmeniz için elinden gelen her şeyi icra eden oyuncular yüzünden sinir patlamaları yaşamak, oldukça beklenen bir davranış.
Bonus: Asla sonu gelmeyen teknik problemler
Oyun oynarken bizi sinirlendiren yarı bilimsel bilgileri bir kenara bırakıp sinirimize sinir katan teknik detaylardan bahsetmesek olmazdı. Bilhassa ping mevzusunda sorun yaşayan oyuncular ne dediğimi oldukca rahat anlayacaklardır. Çat diye kesilen web yüzünden oyundan ceza yiyecek, aniden 500’e fırlayan ping yardımıyla karakterin donması, oyun başlayana kadar mükemmel çalışan kulaklığın aniden çalışmayışı…
Teknik detayların yol açmış olduğu problemler hakikaten de saymakla bitmez. İster donanımla ilgili olsun ister web ya da oyunun optimizasyon eksikliği ile, oyun oynarken sinirlenmek için onlarca nedenimiz var benzer biçimde duruyor.
