Oyunlar İçin En Katı Ülkelerden Biriydi: Avustralya Geçmişte Bazı Video Oyunlarını Niçin Yasaklıyordu?

Oyun dünyasını yakından takip eden her insanın ne olursa olsun kulağına çalınmıştır… Tüm dünyada peynir ekmek şeklinde satan o popüler oyun, Avustralya sınırlarından içeri girememiştir ya da ağır sansüre uğramıştır. Oyuncuların senelerce başını ağrıtan ve forumlarda hararetli tartışmalara sebep olan bu durum, aslen Avustralya hükûmetinin oyunlara gıcık olmasından değil, senelerce güncellenmeyen eski bir sınıflandırma sisteminden kaynaklanıyordu.

Avustralya Sınıflandırma Kurulu’nun (The Australian Classification Board) bu katı tutumunun arkasında yatan aslolan nedenler, bürokratik boşluklar ve kültürel hassasiyetlerin garip bir karışımı olarak karşımıza çıkıyor. Şimdi gelin bu yasakların perde arkasına birazcık daha yakından bakalım.

Yetişkinlere hususi kategori eksikliği

Avustralya’da oyun yasaklarının en büyük ve en temel sebebi, oldukça uzun bir süre süresince video oyunları için “+18” doğrusu yalnız yetişkinlere yönelik bir sınıflandırma etiketinin bulunmamasıydı. Beyazperde filmleri için “R18+” kategorisi varken, video oyunları için en yüksek sınır “MA15+” (15 yaş ve üstü) olarak belirlenmişti. Bu durum teknik olarak şu anlama geliyordu… Eğer bir oyun 15 yaşındaki bir çocuğun oynaması için fazla sertlik, cinsellik yada uyuşturucu unsuru içeriyorsa, bu oyunun bir üst kategoriye geçme şansı yoktu şu sebeple öyleki bir kategori yasal olarak mevcut değildi.

Sınıflandırma kurulu, MA15+ sınırlarını aşan oyunlara otomatikman “Sınıflandırma Reddedildi” (Refused Classification) damgası vuruyordu. Sınıflandırma alamayan bir oyunun ülkede satılması, kiralanması yada reklamının yapılması yasa dışı olduğundan oyun teknik olarak yasaklanmış oluyordu.

Madde kullanımı ve ödül sistemi

Yasakların bir öteki mühim sebebi ise şiddetten ziyade, oyunlardaki madde kullanımıyla ilgili oldukça spesifik kurallardı. Avustralya Sınıflandırma Kurulu, bilhassa gerçek dünyadaki bazı maddelerin oyun içinde oyuncuya avantaj yada ödül sağlamış olduğu durumlara karşı son aşama katıydı. Mesela bir karakterin sağlığını çoğaltmak yada daha süratli koşmak için madde kullandığı senaryolar, oyunun anında reddedilmesine niçin oluyordu.

Bunun en malum örneği Fallout 3 oyununda yaşanmış, oyunun geliştiricileri Avustralya pazarında yasaklanmamak için oyundaki morfin benzeri maddelerin adını ve işleyişini değişiklik yapmak zorunda kalmışlardı. Kısaca sorun yalnız kan ve vahşet değil, bu eylemlerin oyuncuya iyi mi sunulmuş olduğu ve teşvik edilip edilmediğiyle ilgiliydi.

Cinsellik ve sertlik mevzusunda da sıfır hoşgörü

Avustralya yasaları, şiddetin cinsel ögelerle birleştirildiği durumlarda dünyaya kıyasla oldukça daha sert bir tavır sergiledi. Bir tek cinsellik yada yalnız sertlik içeren oyunlar belli bir seviyeye kadar kabul görse de cinsel sertlik iması taşıyan görüntüler oyunların yasaklanması için tek başına kafi bir sebep sayılıyordu.

Hotline Miami 2 şeklinde popüler yapımlar tam da bu sebeple, doğrusu cinsel sertlik ihtiva ettiği kabul edilen görüntüler sebebiyle ülkeye giriş vizesi alamadı. Kurul, bu biçim içeriklerin toplumsal terbiye standartlarına aykırı bulunduğunu ve oyuncular üstünde negatif etkisinde bırakır bırakabileceğini savunarak, oyunun sanatla alakalı bir bütünlüğü olsa dahi bu sahneleri kırmızı çizgi olarak kabul ediyordu.

2013 yasası ve değişen dengeler

Oyuncuların seneler devam eden tepkileri sonucunda, 2013 senesinde Avustralya nihayet yasalarında bir değişikliğe gitti ve video oyunları için de “R18+” kategorisini resmen getirdi. Bu değişiklik, evvel yasaklanan pek oldukça oyunun artık “Erişkin” etiketiyle raflarda yer alabilmesinin önünü açtı sadece bu yasa değişikliği bile her problemi çözmüş değil şu sebeple “R18+” etiketi gelse de Sınıflandırma Kurulu hâlâ madde kullanımı ve cinsel sertlik mevzularındaki hassasiyetini koruyor.

Günümüzde yasaklar eskiye oranla oldukça daha azca yaşansa da Avustralya hâlâ oyun geliştiricilerinin içeriklerini yerelleştirirken iki kere düşündüğü, dünyanın en sıkı denetim mekanizmalarından birine haiz ülke olmaya devam ediyor.