Oyunlarda Gördüğümüz VSYNC Nedir, Ne İşe Yarar?

Oyunlarda sık sık karşılaştığımız VSync seçeneği, ne olduğu oyun içinde açıklanmadığı için ne işe yaradığı mevzusunda kafa karışıklıklarına sebep olabiliyor. Bugünkü yazımızda VSync teknolojisinin tam olarak ne olduğuna, ne işe yaradığına ve iyi mi bir emek harcama prensibi olduğuna yakından bakacağız. Akıllardaki sual işaretlerini olabildiğince gidermeye çalışacağız.

Esasen oyunculara daha akıcı bir oyun deneyimi yaşatmak için geliştirilen VSync teknolojisi, bazı durumlarda oyun deneyimini fena yönde de etkileyebiliyor. Biz yazımızda bu hızla gelişen teknolojinin dezavantajlarına da değineceğiz. Sonrasında da monitörlerin kutularına eklenen “G-Sync destekli” yada “FreeSync destekli” ibarelerindeki G-Sync ve FreeSync teknolojilerinin VSync’ten ne farkları bulunduğunu açıklayacağız.

VSync nedir?

İngilizce’deki ‘vertical’ ve ‘synchronization’ kelimelerinin birleştirilmesiyle ortaya çıkarılmış “VSync” isminin Türkçesi “dikey senkronizasyon” demek. İsmindeki “dikey” ibaresi, çoğu zaman oyunlardaki dikey objelerde oluşan görüntü bozulmalarını engelliyor olmasından geliyor. Senkronizasyon ibaresi ise oluşan görüntü bozulmalarını ekran ve ekran kartının senkronize bir halde çalışmasını sağlayarak engellemesinden geliyor.

VSync teknolojisi ilk olarak ekran kartı üreticileri tarafınca geliştirildi. Ekran kartı geliştiricilerinin vakaya el atmasının ardında yatan en mühim sebep, ekran kartı ve ekran bileşenlerinin senkronize bir halde çalışmadığı vakit görüntüde katlanılamaz büyüklükte yırtılmalar meydana gelmesiydi. Ekran kartı ve monitörün birbirleriyle konuşmasını elde eden bu teknoloji yardımıyla mesele büyük seviyede çözüldü.

Ekran ya da görüntü yırtılması nedir?

Yukarıdaki görsel, görüntü yırtılmasına verilebilecek oldukça iyi bir örnek. Bilhassa yüksek tempolu oyunlarda hareket ederken yada etrafa bakarken anlık olarak oluşan bu bozulmalar, oyun deneyimini bir fazlaca fena yönde etkiliyor.

Gelelim ekranda yırtılmalar meydana gelmesinin sebebine. Oyun oynarken ekran kartı ve ekran içinde devamlı olarak bir veri alışverişi yapılır. Ekran kartı oluşturduğu görüntüleri “saniyede x kare” formatında monitöre gönderir. Ekran, tazeleme hızı kaç Hz ise o denli saniye başına kareyi (FPS) sorunsuz bir halde gösterir. Eğer ekran kartından monitöre gönderilen görüntünün FPS’yi, monitörün tazeleme hızından yüksekse ekranda yırtılmalar meydana gelir.

VSync iyi mi çalışıyor?

VSync teknolojisi devreye girmiş olduğu vakit, ekran kartınız ne kadar kuvvetli olursa olsun, doğrusu ekran kartınız saniye başına kaç kare üretiyor olursa olsun monitöre gönderilmiş olduğu kare sayısı, monitörün tazeleme hızına eşitlenir. Başka bir deyişle eğer monitörünüzün tazeleme hızı 60 Hz ise ekran kartınız 150 kare üretse bile bu karelerin 60 tanesi monitöre gönderilir.

Yalnız VSync teknolojisi anlattığımız kadar rahat bir emek harcama prensibine haiz değil. Şu demek oluyor ki ekran ekran kartına “Benim xx Hz tazeleme hızım var, bana o denli kare gönder” şeklinde bir data vermiyor. Bunun yerine ekran kartı monitörün o an mevcut tazeleme döngüsünü inceliyor. Eğer döngü hemen hemen bitmediyse, yeni veri akışı sağlamıyor. Döngünün bittiğini fark etmiş olduğu anda ise tekrardan veri göndermeye başlıyor.

VSync teknolojisinin dezavantajları neler?

Vsync teknolojisinin en büyük dezavantajlarından biri, teknoloji kullanımdayken oluşan giriş gecikmesi. Giriş gecikmesi, klavyeniz ve fareniz üstünde bastığınız tuşların ekranda geç görünmesi olarak açıklanabilir. Sebebi ise VSync’in birazcık ilkin anlattığımız emek harcama prensibiyle direkt ilişkili. Değişen teknolojinin saniye başına üreten kareleri ekran kartında bekletmesi yüzünden giriş gecikmeleri yaşanabiliyor. Tabloda VSync açıkken oluşan giriş gecikmesini görebilirsiniz.

VSync yalnızca saniye başına üretilen kare miktarı monitörün tazeleme hızından yüksekse işe yarıyor. Oyun içinde grafiksel olarak oldukça kuvvetli bir an oluşursa ve aldığınız FPS miktarı aniden monitörün tazeleme hızının da altına düşerse, ekran kartı kendini aslına bakarsan geride tuttuğu için oyun VSync kapalıyken takılacağından oldukça daha çok takılıyor. VSync ekrana yansıtılan FPS miktarını düşürüyor.

VSync’i açmak için hususi bir donanıma gerek kalmış mıdır?

VSync teknolojisi, G-Sync yada FreeSync şeklinde monitörün de desteklemesi ihtiyaç duyulan bir özellik değil. Yukarıda açıkladığımız emek harcama prensibinden dolayı her monitörde kullanılabilen bir teknoloji. VSync’i kullanabilmek için desteğine gereksinim duyulan parça ekran kartı. Günümüzde üretilen tüm ekran kartları da VSync desteğine haiz olduğundan teknolojiyi kullanmak bir fazlaca kolay.

Hem NVIDIA hem de AMD markalarının ekran kartları için ürettikleri yazılım içinden VSync hususi durumunu açmak mümkün. Sadece oyunlar da bu özelliği sunmuş olduğu için bu ayarı her oyunda geçerli olacak şekilde yapmak yerine yalnızca ihtiyacınız olan oyunlarda kullanmanız mümkün. VSync seçeneği oyunların grafik ayarları içinde çoğu zaman en yukarılarda olacak şekilde sunuluyor.

G-Sync ve FreeSync teknolojilerinin VSync’ten ne farkı var?

G-Sync ve FreeSync, NVIDIA ve AMD tarafınca geliştirilen iki ayrı teknoloji. Bu yüzden G-Sync’i yalnız NVIDIA marka ekran kartlarıyla, FreeSync’i de yalnız AMD marka ekran kartlarıyla kullanmak mümkün. Bununla birlikte kullanılan monitörün de bu teknolojileri destekliyor olması gerek.

Her ne kadar G-Sync ve FreeSync teknolojilerinin amacı VSync ile aynı olsa da emek harcama prensipleriyle birbirleriyle tamamen zıt. VSync, ekran ve ekran kartı arasındaki senkronizasyonu sağlamak için ekran kartı üstünde işlem yapıyorken, G-Sync ve FreeSync bu senkronizasyonu ekran üstünden sağlıyor. Peki iyi mi?

Hem G-Sync hem de FreeSync için geçerli olan oldukça rahat bir izahat var. İki teknolojiyi destekleyen monitörler de “dinamik” tazeleme hızlarına haiz. Şu demek oluyor ki bu monitörlerin tazeleme hızları anlık olarak değişebiliyor. Böylelikle oyun içinde anlık olarak yaşanmış olan büyük FPS değişimleri ekranda yırtılmalar oluşmasına sebep olmuyor. G-Sync ve FreeSync, VSync karşısında daima tercih edilmesi ihtiyaç duyulan teknolojiler.

Netice: VSync açılmalı mı?

VSync’i açıp açmamak tamamen oynadığınız oyuna bağlı. Temposu devasa yükseklikte olmayan bir oyun oynuyorsanız ve aldığınız FPS monitörünüzün tazeleme hızından yüksekse VSync oyun deneyiminizi pozitif yönde etkileyeceği için açmalısınız. Sadece süratli bir tempoya haiz, süratli refleksler vermeniz ihtiyaç duyulan oldukça oyunculu bir oyun oynuyorsanız yarattığı giriş gecikmesinden dolayı VSync’i açmamanız daha doğru.

VSync teknolojisinin ne olduğuna yakından baktığımız yazımızın burada sonuna geliyoruz. Olabildiğince teknik bilgileri atlamadan sadece bir o denli da kolay anlaşılabilmesi amacıyla hazırlamış olduğumuz yazımız, diliyoruz aklınızdaki sual işaretlerinin giderilmesinde yararlı olmuştur. Webtekno ailesi olarak hepinize ekran yırtılması yaşamadığınız günler diliyoruz.